InfoNu.nl > Recensies… > Mens en samenleving > Boekrecensie: De Pentateuch met commentaar van Rashie

Boekrecensie: De Pentateuch met commentaar van Rashie

Boekrecensie: De Pentateuch met commentaar van Rashie De Pentateuch met commentaar van Rashie (Rashi) betreft de Nederlandse vertaling van de Tora door Rabbijn A.S. Onderwijzer. Dit zijn de vijf boeken van Mozes. De boeken werden voor het eerst uitgegeven bij van Creveld & Co in Amsterdam in 1895/1901. In de vijfde editie uit 2002 zijn opgenomen de Haftarot in het Nederlands vertaald door Rabbijn S.Ph. De Vries Mzn die voor het eerst verschenen in 1902/1903. Wie als Jood wil voldoen aan de eisen die het maatschappelijk leven stelt en tevens het Jodendom trouw wil blijven dient de Pentateuch met het commentaar van de middeleeuwse Bijbelcommentator Rashie (1040-1105) te bestuderen. Zonder Rashie's commentaar is de Tora niet goed c.q. slecht te begrijpen.

Troyes, de geboorteplaats van Rashie


Gegevens

  • titel: De Pentateuch met commentaar van Rashie
  • auteur c.q. vertaler: Rabbijn A.S. Onderwijzer
  • jaar: 2002 (vijfde druk)
  • uitgeverij: NIK (Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap)
  • ISBN: 90-71727-22-X

Inhoud van de boeken

Vertaling

De vijf boeken van Mozes zijn Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Omdat de Tora in het Hebreeuws is geschreven dat van rechts naar links wordt gelezen beginnen de boeken van achteren naar voren. De Pentateuch wordt van commentaar voorzien door Rashie. Naast de Hebreeuwse Bijbeltekst staat links de Nederlandse vertaling. Daaronder staat in het Hebreeuws (rechts) en het Nederlands (links) het commentaar van Rashie. Bijna elk vers in de Tora wordt door Rashie van commentaar voorzien. Ondanks dat sprake is van de vijfde druk uit 2002 is de vertaling van Rabbijn Onderwijzer nog dezelfde gebleven. Er is geen sprake van modern Nederlands; er komen ouderwetse woorden voor in de vertaling. Maar de tekst is desalniettemin goed te lezen en te volgen. De vertaling is volgens de vertaler uiterst vrij, “maar toch één die vrijwel overeenstemt met de gedachte die in de uit Kiddoeshien 40b geciteerde woorden is neergelegd.”

Gids van Rashie

In het voorwoord (voorrede) van Onderwijzer uit 1895 staat dat niet iedereen in de gelegenheid is om de hele dag de Tora te bestuderen. Voor velen eisen de dagelijkse beslommeringen nu eenmaal een hoge tol. Dat geldt in de moderne tijd nog steeds. Maar met deze gids van Rashie worden voor de meeste Joden alle deuren ontsloten, aldus Onderwijzer. Rashie geeft niet alleen een heldere uiteenzetting, treffende opmerkingen en juiste verklaringen; hij boeit niet alleen door hoog poëtische en zinrijke citaten uit de Midrash-literatuur; maar hij voert de lezer ook mee naar teksten uit de Mishna en de Talmoed. Rashie weet op beknopte wijze lange discussies in de Mishna en de Talmoed weer te geven. Daarom is het commentaar van Rashie zo populair bij alle traditionele Joden. Zijn onderwijsmethode heeft de mooiste vruchten opgeleverd.

Opheldering van gedachten

Toch moeten bepaalde bezwaren overwonnen worden om Rashie echt goed te kunnen begrijpen: de Hebreeuwse taal en de terminologie die hij gebruikt. Dit wordt ondervangen door de Nederlandse vertaling. Deze is niet letterlijk omdat anders de tekst nog even raadselachtig blijft. Ter opheldering van de gedachten van Rashie heeft Rabbijn Onderwijzer daarom het nodige tussen haakjes ingevoegd.

Nadere Joodse toelichting op het boek

Alle traditionele Joden bestuderen de Tora met commentaar van Rashie

Over de hele wereld bestuderen traditionele Joden vanaf 5 jaar en ouder (sinds 1475 toen het eerste exemplaar in Reggio werd gepubliceerd, maar ook al eerder de handgeschreven versies) de Tora met het commentaar van Rashie. Het is zelfs zo dat traditionele Joden nooit de Tora bestuderen zonder het commentaar van Rashie erbij. Hij is de onbetwiste leider van alle Joodse commentatoren; de leraar van de leraren. Volgens de Joodse wijze Nachmanides heeft Rashie het eerstgeboorterecht (verwijzende naar Deuteronomium 21:17 waarin staat: “Deze zoon is immers de eerste vrucht van zijn mannelijkheid, daarom heeft hij het eerstgeboorterecht”).

Factoren

Hoe komt het dat juist zijn commentaar door alle traditionele Joden wordt bestudeerd? Dit lijkt te komen door een aantal factoren. Ten eerste is het commentaar van Rashie eenvoudig (een pesjat uitleg; d.w.z. de letterlijke betekenis van de Bijbeltekst); ten tweede heeft hij zijn commentaar in de eerste plaats voor kinderen geschreven zodat het makkelijk te begrijpen is; ten derde is zijn commentaar een belangrijke exponent van de Talmoed (dit verklaart mede waarom juist veel niet-Joden die ook de Tora lezen dit zonder Rashie's commentaar doen omdat zij de Talmoed niet accepteren); ten vierde blinkt zijn uitleg uit in duidelijkheid, deze lijken altijd adequaat te zijn; ten vijfde maakt hij veel klassiek Joodse teksten toegankelijk.

G'dellijke goedkeuring

Zijn succes is een duidelijk teken van G'dellijke goedkeuring. Hiervoor moet gekeken worden naar Deuteronomium 8:17-18 waarin staat: “En dan zou u bij uzelf denken: Al die voorspoed hebben we op eigen kracht verworven? Nee, u moet beseffen dat het de Eeuwige, uw G'd, is die u in staat stelt om die welvaart te verwerven.” Rashie dankt zijn succes aan liefde voor G'd, liefde voor de Tora en liefde voor het Joodse volk en de gehele mensheid.

Kritiek

Het enige punt van kritiek dat Rashie heeft gekregen is zijn 'onwetenschappelijke methode'. Hij gebruikt geen systematische benadering en tevens lijkt hij niet streng te zijn aan alle onderliggende principes. Zo heeft hij niet overal de letterlijke betekenis van de tekst gegeven en gebruikt hij Midrash interpretaties (derasj uitleg). Maar dit is hem vergeven omdat deze vorm van uitleg meer diepte toevoegt aan zijn commentaren. Ook geeft Rashie niet overal zijn commentaar op zoals bij het dienen van het Gouden Kalf en het spreken van de ezel van Bileam.

Verzorgd

De vijf boeken die het NIK heeft uitgegeven zien er zeer verzorgd uit. Hoewel de Tora (de boeken van Mozes) op zichzelf niet zoveel tekst bevat, is het met het commentaar van Rashie wel zeer uitgebreid. Het vergt veel studietijd om alles goed door te spitten en te begrijpen. Maar aangezien de Tora elk Joods jaar opnieuw wordt bestudeerd is daarvoor voldoende gelegenheid. Overigens kan de studie vergemakkelijkt worden met de Engelstalige audio-opnames van de Chabad site. Het is handig om naar deze opnames te luisteren terwijl je de tekst van de Nederlandse Choemash-uitgave erbij hebt (alhoewel het voor sommigen misschien verwarrend is om geconfronteerd te worden met een uitleg in het Engels, Nederlands en Hebreeuws op hetzelfde moment).

Lees verder

© 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Torastudie 126: Vertaling Tora in het Grieks - Exodus 32:1Torastudie 126: Vertaling Tora in het Grieks - Exodus 32:1De 17de Tammoez staat in de Joodse geschiedenis bekend als rampen datum. Op deze dag brak Mozes de Stenen Tafelen omdat…
Wat is de Tora? - de Geschreven en Mondelinge ToraDe Tora is de as waar omheen het Jodendom draait. Als je wilt weten wat de Joodse benadering is inzake een bepaalde kwes…
Waarom is de Tora aan het Joodse volk geschonken?Het geven van de Tora door God aan het Joodse volk wordt gezien als een beloning. Waarom kregen de Joden juist deze belo…
Kabbala: de noodzaak Kabbala te bestuderenOver de noodzaak Kabbala te bestuderen is door veel Kabbalisten geschreven. In dit artikel geef ik kort weer wat Kabbali…
De synagoge: interieur, belangrijke personen en boekenDe synagoge: interieur, belangrijke personen en boekenDe synagoge (sjoel) kent haar eigen specifieke interieur (aron-hakodesj, paroget, sefer-Tora, mappa, malboesj, amoed, bi…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipart-Vectors / Pixabay
  • De Pentateuch met commentaar van Rashie - A.S. Onderwijzer
  • http://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/476620/jewish/Rashis-Method-of-Biblical-Commentary.htm
  • Adviezen gevraagd aan Chabad Rabbijn Kazen

Reageer op het artikel "Boekrecensie: De Pentateuch met commentaar van Rashie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 16-07-2017
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Boeken Jodendom
Bronnen en referenties: 4
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!