InfoNu.nl > Recensies… > Kunst en cultuur > Hét gedicht van Rutger Kopland: Jonge Sla
recensie

Hét gedicht van Rutger Kopland: Jonge Sla

Rutger Hendrik van den Hoofdakker, beter bekend als Rutger Kopland, is het geniale brein achter een paar van Nederlands meest gelezen dichtbundels. De inmiddels overleden man (1934-2012) was van huis uit psychiater. Echter werd hij bij het grotere publiek bekend door zijn schrijf- en dichtwerk. Zijn favoriete plekje lag aan de Drentsche Aa; de enige beek in Nederland die voor een groot deel zijn natuurlijke stroming heeft behouden. Hij staat er om bekend graag te schrijven over het alledaagse leven. Dit aspect is volledig terug te vinden in hét gedicht van Rutger Kopland: Jonge Sla.

Kopland’s ironie

Jonge Sla is een gedicht uit het dichtbundel ‘Alles op de fiets’. ‘Alles’ staat voor alles dat je op de fiets kunt waarnemen. De fiets verbindt de poëzie met het dagelijkse leven, iets waar Kopland graag over schrijft. Het hoofdthema van de bundel is de tijd die voorbij strijkt, wat hij in de titel ‘Alles op de fiets’ sterk laat terugkomen. Ook al gaat de fiets (het leven) langzaam, het gaat altijd vooruit en bij nader inzien toch nog ‘behoorlijk snel’. In zijn gedichten kijkt Kopland terug op zijn leven, en verwerkt hij zijn emoties daarin op een ironische manier. Een uitgesproken voorbeeld van Kopland’s ironie is Jonge Sla:

Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.

Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.

De emotie die Kopland hierin heeft verwerkt is het verlies van een jeugdvriend. Dat was voor hem een groot motief om Jonge Sla te schrijven. Kopland kan het ‘verdragen’ dat mensen, die van een lang leven hebben genoten, sterven. Het feit dat ‘jonge’ mensen komen te overlijden, zoals zijn jeugdvriend, is voor hem daarentegen ondraaglijk. Dat gaat tegen de natuur in. Kopland’s ironie komt duidelijk naar voor in Jonge Sla; tenslotte worden plantjes met mensenlevens vergeleken.

Poëzie: de kunst van het dichten

De ironie zit ook knap met poëzie verwerkt in het gedicht. Een gedicht heeft altijd een speciale opmaak of uiterlijk waaraan men de poëzie kan herkennen. Zo staan woorden bijvoorbeeld niet in zinnen achter elkaar, zoals in een boek, maar meer in brokstukken. De stukjes wordt gescheiden door een witregels en heten strofen. In Jonge Sla is er een tegenstelling tussen de twee strofen. In de eerste strofe schrijft Kopland over wat hij wel kan verdragen. Daarentegen schrijft hij in de tweede strofe wat hij niet kan verdragen. De regels in een gedicht worden versregels genoemd. Zo bestaat Jonge Sla uit een sextet (een strofe van 6 versregels) en een terzine (een strofe van 3 versregels).

Klank en rijm

Kopland maakt goed gebruik van klanken en rijm om de boodschap van Jonge Sla kracht te geven. Het gevoel van de ik-persoon wordt sterk overdreven door “droge ogen” en “verdragen en verdorren”. “Droge ogen” is een vorm van assonantie, of klinkerrijm, waarbij de klinkers van de klemtoon hetzelfde zijn. “Verdragen en verdorren” is een voorbeeld van alliteratie, of beginrijm, waarbij alleen de beginmedeklinkers overeen komen.

Verder is het gedicht niet alleen klankrijk, maar ook zeer ritmisch. Het meest kenmerkend aan Jonge Sla is dat het zo alledaags is. Niet alleen in de woordkeuze die Kopland gebruikt, maar ook in zijn gesproken schrijfstijl. Dit heet in poëzietermen Parlando, oftewel al pratend schrijven. Dit alledaagse effect wordt versterkt door de doorlopers die Kopland in het gedicht gebruikt. “hoekje aardappelen” en “droge ogen zien rooien”, deze versregels in het gedicht lopen door zonder pauze. Dit is een belangrijk ritmisch kenmerk en wordt enjambement genoemd.

Stijlfiguren

Tot slot gebruikt Kopland stijlfiguren. Jonge Sla begint namelijk met “Alles kan ik verdragen,”. Dit wordt inversie genoemd; het onderwerp en de persoonsvorm staan omgekeerd. Het woordje ‘alles’ krijgt daardoor extra nadruk, waardoor de lezer kan verwachten dat er een paar extreme gebeurtenissen worden genoemd. Daarentegen begint Kopland te schrijven over plantjes.
Ook maakt Kopland in de eerste strofe een opsomming van vergelijkbare woordgroepen: “verdorren van bonen”, “stervende bloemen” en “aardappelen rooien”. Dit heet enumeratie, wat samen met de inversie het ironische aspect van Jonge Sla versterkt.
© 2013 - 2017 Kvandiepen, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dichter Rutger KoplandRutger Kopland is één van de populairste dichters van deze tijd. Zijn werk is bovendien in verschillende talen vertaald.…
Gedicht analyse van het gedicht 'Vader'Het gedicht Vader is geschreven door Willem Wilmink. In het gedicht komen verschillende vormaspecten en een achterliggen…
Thema's en motieven in de bundels van Rutger KoplandrecensieThema's en motieven in de bundels van Rutger KoplandRutger Kopland, ofwel Rutger P. Hendrik van den Hoofdakker was psychiater van beroep. Meer nog was deze man Nederlands p…
Sinterklaas: tips bij het dichtenSinterklaas: tips bij het dichtenIn november is Sinterklaas weer in het land en de kruidnoten liggen al in de winkel. In november of zelfs al oktober wor…
Nederlands: Basis poeziëNederlands: Basis poeziëHieronder enkele termen en begrippen die belangrijk zijn voor de basiskennis van poezië. Dit zijn niet alle begrippen di…
Bronnen en referenties
  • www.kb.nl
  • www.dbnl.org
  • www.vn.nl
  • www.nrc.nl
  • www.poezie-leestafel.nl
  • www.wikipedia.nl

Reageer op het artikel "Hét gedicht van Rutger Kopland: Jonge Sla"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Daisy Schütz, 04-08-2014 11:06 #1
Ben helemaal weg van het gedicht Jonge Sla en zou graag de afbeelding die bij dit artikel staat in een lijstje willen zetten.
Ik bedoel de tekst in groen met daaronder de afbeelding van de jonge sla in zwart zand.
Zou je mij kunnen helpen aan een die afbeelding? Of een verwijzing naar de maker van die afbeelding?
De afbeelding in het artikel kan alleen piepklein worden afgedrukt en is dan nog erg onduidelijk. Reactie infoteur, 08-08-2014
Hi Daisy, ik heb je een e-mail gestuurd met bijlage!

Infoteur: Kvandiepen
Laatste update: 29-12-2013
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!