InfoNu.nl > Recensies… > Wetenschap > Recensie: Fantastisch!

Recensie: Fantastisch!

Ons jaar 2007 is een bijzonder jaar in de geschiedenis van de tijd. Toen verscheen de eerste druk van het boek Fantastisch!, geschreven door Kris Verburgh. Dit werk is een absolute aanrader. Ik gun het iedereen om te lezen. Zoveel overzicht en inzicht in één, en dat op een heldere en pakkende manier beschreven. In twee woorden: ontroerend goed.

Gegevens

Auteur: Kris Verburgh
Titel: Fantastisch! Over het universum in ons hoofd
Uitgever: Houtekiet
Jaar: 2007
Blz.: 518
ISBN: 978-90-5240-984-9

Over de auteur

Kris Verburgh (1986) studeerde geneeskunde aan de universiteit van Antwerpen. Hij schreef op 17-jarige leeftijd het boek ‘Schitterend! Over het universum’, dat genomineerd werd voor de Eureka-Wetenschapsprijs. Hij geeft lezingen in België en Nederland over mens en heelal.

Inhoud

Contextverhaal
Fantastisch! Over het universum in ons hoofd verhaalt over het ontstaan van het heelal en het leven, over de evolutietheorie, genen, gevoelens en gedrag, de werking van onze hersenen, bewustzijn, taal, cultuur en geloof. Het gaat geen enkele vraag uit de weg. Het laat geen wetenschapsgebied onbelicht. Sterker: Het verbindt al onze huidige kennis met elkaar tot één groot contextverhaal. Ik haast me om te zeggen dat de term ‘contextverhaal’ van Verburgh zelf is. Het is zijn kader of kapstok, waarmee hij de lezer de nodige houvast biedt in een duizelingwekkende reis door de kenniskosmos. Het contextverhaal kent drie pijlers: een kosmologische, een evolutionaire en een neurologische pijler. Die opzet ontleent hij aan de krenkingsgeschiedenis: de Copernicaanse revolutie kraakte het heliocentrische wereldbeeld, de Darwinistische revolutie ontkrachtte het antropocentrische wereldbeeld, en de Freudiaanse revolutie ondermijnde de superioriteit van de menselijke wil en het bewustzijn.

De drie peilers
De grote lijnen van de kosmologische pijler omvatten het ontstaan en de evolutie van ons waarneembare heelal. Verleden, heden en toekomst van honderd miljard sterrenstelsels, elk opgebouwd uit miljarden tot duizenden miljarden sterren, verspreid over onoverbrugbare afstanden. Wat zich ‘buiten’ het heelal bevindt? Hogerdimensionale ruimte.
De evolutionaire pijler bevat de kennis van de evolutie; het machtige verhaal van mutaties en modificaties, van variatie, selectie en adaptatie. De scheppende kracht brengt nieuwe soorten voort die geleidelijk in elkaar overgaan. Tussenvormen bestaan niet. Complexer is niet ‘beter’. Integendeel, dat heeft een grotere kans op uitsterven. Planten, dieren en fungi vormen slechts drie van de zesentwintig onderverdelingen van alle levende wezens. De andere drieëntwintig zijn bacteriën. Hoe het leven ontstond? Uit prebiotische replicatoren.
De neurologische pijler beschrijft de werking van het menselijk brein. Geest en lichaam zijn niet gescheiden. Het lichaam vormt de geest. Ontelbare zenuwbanen zijn verweven tot ons bewustzijn. Zintuigen, sensoren, neuronen en onnoemelijk veel chemische stoffen zorgen voor de gewaarwording van gevoelens, voor herinneringen, creativiteit en keuzes. Wat geloof is? Een mix van intentionaliteit, hiërarchie en vertrouwen.

In zijn geheel schetst het contextverhaal de plaats van de mens in ons universum. Dit verhaal stemt ons nederig, maar het is een fascinerend verhaal over de mens als fabrikaat van de kosmos, bijproduct van de evolutie. Goden en geesten zijn niet nodig om dit universum te verklaren; ze zijn zelf producten van onze geest die op zijn beurt het resultaat is van honderden miljoenen jaren evolutie. Zo is onze soort uitgegroeid tot ‘Homo Fantasia’; de goedgelovige mens, vatbaar voor verzinsels en gek op fantasievolle verhalen.

Emora’s
Hoe leg je uit dat we in een multiversum leven, bestaande uit oneindig veel universa met elk oneindig veel sterrenstelsels? Hoe verklaar je dat wij mensen, net als andere soorten, zijn opgebouwd uit zout water, DNA en eiwitten? Hoe maak je inzichtelijk dat goed en slecht niet bestaan in de natuur, en dat taal en cultuur door evolutie in onze hersenen zijn geprogrammeerd? Waar religieuze boeken een beroep doen op onvoorwaardelijke devotie aan een godheid en wetenschappelijke publicaties veelal slechts een lichtstraaltje de duisternis inwerpen, en waar in het uitgestrekte tussengebied allerlei literaire, romantische en spirituele werken ons hoofdzakelijk emotioneel vervoeren, daar overstijgt Fantastisch! alle categoriale inbeddingen en denkankers. Verburgh schaart zich daarmee onder de door hem geïntroduceerde ‘kennispoëten’ of emora’s (emorationelen); mensen met een kennisgevoel, die niet in goden of opperwezens (hoeven te) geloven, maar gefascineerd zijn door het zijn en de zin van alles. Mensen die er genoegen mee nemen dat er grenzen zijn aan wat we kunnen begrijpen, maar die desondanks weten dat we heel ver kunnen uitzoomen, vanuit de aarde de ruimte in, en heel ver kunnen inzoomen, op alle leven en processen op aarde, waardoor alles toch één begrijpelijk geheel vormt.

Fantastisch! is een boek dat mensen doet beseffen hoe oneindig groot alles om ons heen is, hoe ongelooflijk klein tegelijk alles is in onszelf en in alle andere dingen, dat we deel uitmaken van onvoorstelbaar veel tijd, materie en veranderingen, en dat dit alles verwonderlijk en ontzagwekkend is. In één woord: overweldigend!
© 2009 - 2017 Janeberg, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ontstaan van de aarde: Alle theorieën op een rijOntstaan van de aarde: Alle theorieën op een rijEr doen heel wat theorieën de ronde over het ontstaan van de aarde. De meest bekende zijn wel de oerknaltheorie en het c…
Kosmologie - een korte geschiedenisHet Griekse woord kosmos (oftewel heelal) kan men het beste vertalen met ”orde“ of ”wereldorde“. De kosmologie is de wet…
Het Universum (heelal of ruimte)Het Universum (heelal of ruimte)Universum Heelal Ruimte. Waar begint de ruimte? Hoe groot is het universum of heelal? Wat is een lichtjaar precies? Wann…
Noorse kosmologie, de wereldboom YggdrasilNoorse kosmologie, de wereldboom YggdrasilIn de Noorse mythologie is de wereldboom of levensboom Yggdrasil de drager van de werelden. Deze boom draagt de negen we…
Indonesië, BorobudurEen tempel gebouwd in de 9e eeuw en verlaten in de 10e eeuw. Doordat een vulkaanuitbarsting is de tempel onder puin kome…

Reageer op het artikel "Recensie: Fantastisch!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Janeberg
Laatste update: 08-03-2009
Gepubliceerd: 03-03-2009
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Wetenschap
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!