Filmrecensie: Onder ons, regiedebuut van Marco van Geffen

Huisje, boompje, beestje…en een verkrachter. De film Onder ons van regisseur Marco van Geffen speelt zich af in een nieuwbouwwijk. De wijk strak opgezet in rechte lijnen. Alles is er nieuw, schoon en zorgeloos. Maar schijn bedriegt, zo laat Van Geffen ons zien.

Dramatisch debuut

Het debuut van regisseur Marco Van Geffen staat in schril contrast met zijn werk als scenarioschrijver voor producties als Het Schnitzelparadijs . Hij kiest niet voor een komedie bij het maken van zijn regiedebuut, maar voor drama. Van Geffen geeft in een interview met Cinema TV uit dat zowel komedie en drama zich lenen voor hetgeen hij wil aantonen, namelijk de strijd van de eenling tegen de groep.

Komen en gaan

Het verhaal van Onder ons is vrij simpel. Ewa, de Poolse au pair wordt door Peter opgehaald van het busstation. Peter brengt haar naar zijn huis, waar zijn hoogzwangere vrouw Ilse hen opwacht in de kamer voor Ewa is klaargemaakt. Ewa zorgt goed voor hun zoontje Stijn, Ilse zegt nog: "Ze is lief, netjes en Stijn vindt haar leuk”. Toch gaat het mis. Ewa is te stil en communiceert niet met Ilse zoals deze dat zou willen. Ewa trekt zich steeds meer terug. Ze maakt de verkeerde keuzes, gaat zich steeds vreemder gedragen en lijkt niet te luisteren naar Peter en Ilse. Ze wordt weer op de bus teruggezet naar Polen.

Dit is het verhaal van Onder ons, simpel en rechtlijnig als de opbouw van de nieuwbouwwijk waar het verhaal zich afspeelt. Er zit weinig verrassing in. Althans, als kijker van de film weet je vanaf het moment dat Ewa zich voorstelt aan Peter dat het fout zal gaan en dat zij zal worden teruggestuurd. Dat voel je aan.

Regisseur Van Geffen geeft in het interview met Cinema TV aan dat hij wil laten zien hoe mensen in het Nederland van nu met elkaar omgaan en hoe er met vooroordelen wordt gekeken naar mensen die anders zijn.[1] Een verhaal waarmee hij wil duidelijk maken dat de Nederlanders lang niet zo tolerant en aardig zijn als wordt gedacht. De opbouw van het verhaal maakt dat je in eerste instantie de kant kiest van Peter en Ilse. Ewa is stil en communiceert niet, ze maakt fouten. Als kijker heb je begrip voor het standpunt van Peter en Ilse, je zou Ewa ook terugsturen.

De vriendin en de ontmoeting

De versie van Peter en Ilse is een van de drie versies die je als kijker krijgt voorgeschoteld. De tweede versie is die van het Poolse vriendinnetje van Ewa, Aga. Aga is au pair bij een ander gezin in de buurt. Samen praten ze over Polen en Aga zegt dat ze nooit meer terug wil. Ewa is in Aga’s buurt lang niet zo stil. Aga wordt Ewa’s beste vriendin, maar na een bezoek bij Aga thuis en een ontmoeting met de man des huizes, Anton, wil Ewa ineens niets meer weten van Aga. Niemand weet de reden voor deze abrupte omslag. Aga probeert alles om weer in contact te komen met Ewa, maar deze wil niets meer van Aga weten. Ilse zegt Ewa dat iedereen weleens ruzie heeft, maar dat ze het wel moet bijleggen. Uiteindelijk zoekt Ewa weer contact met Aga, maar er wordt geen reden gegeven voor haar vreemde gedrag.

Ewa's acties

De derde versie is die van Ewa zelf. Hieruit blijkt de reden voor Ewa’s vreemde gedrag. Ewa is bang, ze wordt gevolgd en durft het huis niet meer uit. Ze probeert Peter en Ilse uit te leggen waar ze bang voor is, maar deze luisteren niet. Ze zit uren voor een politiebureau, misschien uit zelfbescherming of misschien met het idee om iemand aan te geven, het kan allebei. Op een gegeven moment neemt ze het heft in eigen handen en gaat tot actie over. Ewa is verbaasd als ze levend weer voor haar huis staat en er zelfs helemaal niets gebeurd is. Na een laatste waarschuwing van Peter en Ilse maakt ze opnieuw een misstap. Ze wordt teruggebracht naar het busstation. Bij het busstation neemt ze afscheid van haar vriendin en komt tot een gruwelijke ontdekking. Het laatste shot van de film is ietwat vulgair.

Het decor en de opbouw

Vanuit Aga’s en Ewa’s perspectief kom je er als kijker achter dat Peter en Ilse vrij star blijven volhouden in het idee dat Ewa niet met hen wil communiceren. De nieuwbouwwijk waar het verhaal plaatsvindt, fungeert als ultiem decor voor de kille en afstandelijke verhouding tussen de Poolse eenling Ewa en de Nederlanders.

De spanning in Onder ons is te snijden. Niet omdat er zoveel gebeurt in de film, maar door de driedelige opbouw van de film en gebruikmaking van ellipsen op de juiste momenten krijgt de film thrillerachtige dimensies. Zo krijg je als kijker meer informatie over een bepaalde episode in de versie van Aga, welke weer wordt aangevuld door de versie van Ewa. Bovendien weet regisseur Van Geffen door korte shots de verbeelding van de kijkers aan te spreken. Informatie verstrekken in de juiste proporties op de juiste momenten, dat zorgt ervoor dat Van Geffen met deze film ook laat zien dat hij naast scenarioschrijver ook een uitstekend regisseur is.

Onder ons is te zien in de volgende bioscopen:

• Filmtheater Rialto in Amsterdam
• Het Ketelhuis in Amsterdam
• Chassé Cinema in Breda
• Het Filmhuis in Den Haag
• Lux in Nijmegen
• Louis Hartlooper Complex in Utrecht