Spotlicht op genocide in Birma door John Rambo

Onlangs heb ik de DVD-special “John Rambo” gezien, een speelfilm uit 2008. Het is de vierde film uit Sylvester Stallone’s Rambo-reeks. Ik heb begrepen dat de film goed is ontvangen door diverse critici. En ik kan me daar geheel bij aansluiten. Door het succes van John Rambo heeft de afgetrainde Sylvester Stallone de mogelijkheid gekregen om nieuwe films te maken. Hij werkt nu met een bekende cast aan "The Expendables."

Karen in Birma

John Rambo heeft trouwens ook een nobel streven en dat is aandacht vragen voor de genocide van de Karen bevolking. De Karen is een bergstam die grofweg leeft rondom het drielandenpunt van Laos, Myanmar en Thailand. In Birma, sinds 1989 officieel de Unie van Myanmar geheten, wordt het bergvolk systematisch vervolgd door de heersende junta. Deze genocide heeft nauwelijks internationale aandacht, niet in de minste plaats doordat Birma zich vrijwel afgesloten van de buitenwereld heeft. Toen Sylvester Stallone onderzoek deed naar de plaats waar zijn vierde Rambo-film zich het beste kon afspelen, vroeg hij aan onder andere medewerkers van de Verenigde Naties welke genocide het minste aandacht kreeg. Vrijwel unaniem werd er gewezen op de Karen bergstam. De Karen hebben overigens een vrijheidsleger, de Karen National Union, maar zijn eigenlijk geen partij voor het door drugsopbrengsten gefinancierde Birmese leger. Veel Karen vrijheidsstrijders houden zich op in de moeilijk doordringbare jungle op de grens van Birma en Thailand. Maar door de al jaren voortdurende strijd leven er ruim 200.000 Karen in Thaise vluchtelingenkampen.

Het is goed dat de aandacht op Birma gevestigd wordt. In de extra’s van de DVD-special is een documentaire over de strijd in Birma. Denk bijvoorbeeld aan de al sinds 1989 onder huisarrest staande Aung San Suu Kyi, een politica die de geweldloze beweging voor democratie en mensenrechten in Birma leidt. In 1991 kreeg ze de Nobelprijs voor de Vrede. In 1990 won ze overigens met overweldigende meerderheid (82%) de algemene verkiezingen in Birma, maar de uitslag werd niet erkend door de junta. Deze militaire junta draagt de beladen naam State Law and Order Restoration Council.

John Rambo, de film

John Rambo is vrijwel geheel opgenomen rondom Chiang Mai, in het noordwesten van Thailand. Dat kwam de natuurgetrouwheid van de film ten goede. De film duurt iets minder dan anderhalf uur, maar staat na een korte introductie bol van de snelle actie. De film begint met verwijzingen naar de crisis in Birma en het optreden van het Birmese leger tegen de democratische beweging. Een aantal Karen rebellen wordt door Birmese militairen gedwongen door een rijstveld te lopen, waar net een aantal mijnen in zijn gegooid. De overlevenden worden daarna afgeknald, terwijl de “bad guy” van de film, majoor Pa Tee Tint, een sigaret opsteekt onder zijn grote zonnebril.

Dan komt John Rambo in beeld. Hij leeft teruggetrokken in een klein Thais plaatsje, langs de Salween rivier op de grens met Birma. Hij verdiend zijn geld met het vangen van slangen, die worden gebruikt bij de plaatselijke slangengevechten. Daarnaast bezit hij een kleine transportboot. Hij wordt benaderd door een groep Amerikaanse christelijke zendingen (onder leiding van Michael Burnett, gespeeld door Paul Schulze), die humanitaire hulp willen bieden aan Birmese bergdorpen. Rambo weigert, maar laat zich even later toch overhalen door de verloofde van Burnett, Sarah Miller (gespeeld door Julie Benz).
Tijdens de tocht op de Salween rivier wordt de boot aangehouden door een stel piraten. Het onderhandelen loopt niet goed af. Om verder te mogen gaan willen de piraten Sarah hebben. Rambo, die de situatie al geanalyseerd had, doodt de handvol piraten in een oogopslag. Dit tot afgrijzen van de geweldschuwe zendelingen. Rambo’s verdediging dat Sarah anders gruwelijk verkracht zou worden mocht niet baten. Wanneer ze zijn aangekomen bij de plaats van bestemming neemt de groep afscheid van Rambo. Burnett zegt dat ze hun terugreis over land zullen afleggen. De afgesproken terugtocht per boot gaat niet door.

Maar het gaat natuurlijk mis. Aanvankelijk kan de groep zendelingen hun medische werk doen in een bergdorpje. Maar dan wordt het dorp aangevallen door majoor Tint en zijn leger. Bijna het complete dorp wordt uitgemoord, evenals twee zendelingen. De anderen, waaronder Michael Burnett en Sarah Miller, worden meegenomen naar het legerkamp. Hun vermissing wordt na een dag of tien opgemerkt door de Amerikaanse pastoor. Deze benadert Rambo, weer terug op zijn thuisbasis, om een groep huurlingen af te zetten bij het dorp waar hij hun heeft achtergelaten.

De huurlingen zijn voor een groot deel een stelletje ongeregeld, die iets teveel privé-oorlogen hebben meegemaakt. Rambo zet de huurlingen af bij de afgesproken plek. De leider van de groep, een ex-SAS militair, ziet het niet zitten dat de zwijgzame Rambo hun verder vergezeld. En de groep gaat alleen verder. De groep ziet het uitgemoorde dorp en wordt eveneens geconfronteerd met een “rijstveld vol met mijnen” scene. Ze besluiten zich rustig te houden, zodat het leger in ieder geval niet van hun komst op de hoogte wordt gesteld. Maar dan duikt Rambo uit het niets op. Met zijn pijl en boog schakelt hij het kleine groepje militairen uit, die even daarvoor een paar rebellen hebben geëxecuteerd. De huurlingen weten niet wat hun overkomt en willen het liefst teruggaan, omdat het een kansloze missie lijkt. Rambo zet de ex-SAS-leider onder druk met pijl en boog en zegt de filosofische woorden: “Neither one of us wants to be here, but this is what we do. This is what we are. Live for nothing or die for something… Your call.”

Rambo en de huurlingen dringen het legerkamp binnen. De bewakers in de wachttoren worden uitgeschakeld en scherpschutter “School Boy” installeert zich. Uiteindelijk worden de zendelingen bevrijdt. Majoor Tint ziet de volgende ochtend het lijk van zijn sergeant liggen en merkt de vermissing van de zendelingen op. Hij zet een klopjacht op en weet op een gegeven moment de huurlingen en de overgebleven zendelingen op te pakken bij de rivier. Alleen Rambo, Sarah en School Boy zijn nog vrij. In de tussentijd lukte het Rambo om een aantal militairen om de tuin te leiden. Hij plaatste School Boy’s Claymore Antipersonnel Mine, in 1952 genoemd naar een lang Schots zwaard (“great sword”) door uitvinder Norman A. MacLeod. Er volgde een indrukwekkende explosie.

Sarah en School Boy komen bij de rivier aan en zien dat de Birmezen op het punt staan de gevangenen te executeren. Op dat moment weet Rambo even verder op een zogenaamde Browning .50 Caliber machinegeweer te kapen en begint te schieten. Dan volgt een klein kwartiertje behoorlijk visuele actie. Op een gegeven moment verschijnt ook een klein leger Karen-rebellen. Het Birmese legeronderdeel wordt nagenoeg geheel uitgeschakeld. Zelfs Michael Burnett bekeert zich en doodt zijn naaste belager. Majoor Tint probeert te vluchten maar loopt in de zelf gesmeden machete van Rambo.

Sylvester Stallone

Stallone ziet er weer afgetraind uit in de film, een prestatie gezien zijn leeftijd. Hij was al 61 jaar bij de opnames van deze film. Sylvester Stallone is op 6 juli 1946 geboren in New York City’s Hell’s Kitchen. De hoofdpersoon John Rambo is volgens het verhaal overigens geboren op 7 juni 1947 in Bowie, een plaats in het zuidoosten van Arizona, niet ver van de Mexicaanse grens. Aan het einde van de film keert hij terug om zijn vader te bezoeken, die hij al die tijd niet meer heeft gezien. Dit op aanraden van Sarah Miller. Hij loopt langs een weg in landelijke omgeving. Hij arriveert bij een brievenbus met de naam “R. Rambo” erop. Hij slaat het landweggetjes naar het erf van zijn vader in en dat is het einde van de film.

The Expendables

Door de goede ontvangst van John Rambo komt er waarschijnlijk een vijfde Rambo-film. Daarnaast werkt Sylvester Stallone aan de actiefilm “The Expendables.” Net zoals John Rambo regisseert hij deze film zelf. In The Expendables zal een top-cast schitteren: Jason Statham, Forest Whitaker, Jet Li, Ben Kingsley, Mickey Rourke, Sandra Bullock, Dolph Lundgren en natuurlijk Sylvester Stallone. The Expendables komt begin 2010 uit.

Andere filmrecensies in de filmspecial "Waargebeurde verhalen" (klik hier).