Filmrecensie: 9th Company Special 2-Disc Edition dvd

'The 9th Company' is de grootste Russische kaskraker ooit. De film, die handelt over een groepje rekruten dat net voor het einde van de oorlog naar Afghanistan wordt gestuurd om daar te strijden tegen de door de Verenigde Staten bewapende moedjahedien, sleepte in 2007 bovendien een Oscarnominatie voor beste buitenlandse film in de wacht.

9th Company: Het verhaal

Hé, onze Russische kameraden hebben The Dear Hunter gedubd! Of is dit Full Metal Jacket? Platoon, misschien? Gatver, nee, dit is 9th Company, een volledig ‘originele’ Russische oorlogsfilm die plaatsvindt in Afghanistan. In deze min of meer waargebeurde prent krijgen we te zien hoe een groepje Russische rekruten, waaronder alle kartonnen stereotiepen – de harde Khokhol, gespeeld door regisseur Fyodor Bondarchuk, de artistieke Gioconda (Konstantin Kryukov), de onschuldige reflectie van onszelf, Vorobey (Aleksei Chadov) en het agressieve eikeltje, Lyutyi (Artur Smolyaninov) – worden klaargestoomd om in Afghanistan tegen de door de Verenigde Staten bewapende moedjahedien te gaan vechten. De jongens zijn ervan overtuigd dat ze het land zullen vrijwaren van een voorbijgestreefd feodaal systeem, maar beseffen niet dat de oorlog bijna gedaan is. We schrijven immers eind jaren negentig en de kersverse soldaten vormen de allerlaatste lichting, die niet meer zal vervangen worden.

Het eerste uur van de film bestaat uit de inmiddels welbekende trainingscènes. We zien hoe de personages afgebekt worden door hun drilmeester, hoe ze onderling ruzie maken, hoe ze trainen en hoe ze geïndoctrineerd worden. Ze krijgen te horen dat hun compagnie de beste is, maar tonen vaak ook een heel kwetsbaar, menselijk gezicht. Zo is er het moment waarop een van de officieren een soldaat vraagt om hem te helpen bij het schrijven van een liefdesbrief waarvan hij vermoedt dat die toch weinig zin heeft, de scène waarin een van de soldaten die al langer in Afghanistan gelegerd is zichzelf in hogere sferen brengt door aan zijn kompanen te vragen hoe de meisjes er tegenwoordig uitzien, of de verrassend emotionele sequentie waarin de negende compagnie zich volledig laat gaan bij een ingehuurde hoer. Dit soort karakter- en situatiestudies maakt 9th Company ondanks een plot dat we al duizend keer eerder hebben gezien erg genietbaar. We weten ondertussen allemaal al wel dat het trainen van soldaten tijdens oorlogstijd vaak gepaard gaat met heel wat vernedering en geroep, maar we zien ook hoe de groep in deze film net door de ontberingen langzaam maar zeker hechter en warmer wordt.

9th Company: Recensie

Regisseur Bondarchuk belicht de jongemannen van de negende compagnie uitvoerig, maar voert de eerste Afghanen pas na een zeventigtal minuten op. In het begin denk je als kijker nog dat het hier om een vrij objectief portret gaat, onder andere dankzij de memorabele speech waarin de rekruten, die tot op dat moment het hele gedoe niet al te serieus nemen, met hun neuzen op de feiten gedrukt worden. Er wordt hen verteld dat Afghanistan nog nooit eerder is veroverd, een observatie die de Amerikaanse pers bijna voltallig aangreep om deze film in de spotlights te plaatsen en om te verwijzen naar de huidige gang van zaken in het Midden-Oosten. Er wordt zelfs uitleg gegeven over de islamitische cultuur, maar uiteindelijk lijkt Bondarchuk te willen doen wat Caesar hem al voordeed. Toen de Romeinse kezier zei dat de Belgen de dappersten onder alle Galliërs waren, had hij ons immers al verslagen en wilde hij blijkbaar vooral zijn eigen overwinning in de verf zetten. De Russische regisseur beoogt blijkbaar hetzelfde met 9th Company, want de Afghanen in deze prent blijven opvallend gezichtloos en dienen vooral als kanonnenvoer. Alle positieve zaken die over hen verteld worden zijn bovendien nogal dubieus. Zo worden de moedjahedien afgeschilderd als onversaagde krijgers die in de naam van Allah vechten en bereid zijn om in zijn naam hun leven neer te leggen.

Uiteindelijk is 9th Company een ‘coming of age story’, een volwassenwordingverhaal. We zien hoe de protagonisten groeien en tijdens de laatste scènes bereid zijn om voor elkaar door het vuur te gaan. Toch worden hun gevechten misschien net iets te heldhaftig voorgesteld, en dat ondanks de hoge dosis realisme, de koele moorden en het rondspattend bloed. Dat we in de film zien hoe zowat de hele compagnie gedecimeerd wordt, terwijl in werkelijkheid ‘maar’ zes van de negenendertig soldaten naar het hiernamaals werd gestuurd….tegenover ongeveer driehonderd moedjahedien!

9th Company is een dure Russische productie die in het eigen land enorm veel bijval oogstte en bovendien in 2007 genomineerd werd voor een Oscar in de categorie ‘beste buitenlandse film’. De net iets te sterk uitgesproken liefde voor het eigen regime zorgde er waarschijnlijk voor dat deze film nooit echt een kans had om te winnen, en dat ondanks de uitstekende acteerprestaties, de knap gechoreografeerde vechtscènes, de mooie cinematografie en de knappe kleuren, die doen denken aan de Technicoloc van weleer.

Extra's

Dit is een film van DFW en dus weet je al op voorhand dat de extra’s mogelijk niet veel soeps zullen zijn. Buiten de obligate trailer, foto galerij en ‘liner notes’ vinden we op de tweede dvd echter wel een vrij interessante documentaire terug: The Real Story. Niet slecht, maar het had toch veeeeeel beter gekund. (***)

Technische Fiche

• Regie: Fyodor Bondarchuk
• Producer: Fyodor Bondarchuk, Aleksandr Rodnyansky, Yelena Yatsura
• Scenario: Yuri Korotkov
• Muziek: Dato Evgenidze
• Editor: Igor Litoninsky
• Fotografie: Maksim Osadchy
• Speciale effecten: Gavin Baxter, Kari Brown, Sergey Vygran, enz.

Artistieke Fiche

• Fyodor Bondarchuk
• Aleksei Chadov
• Mikhail Yevlanov
• Ivan Kokorin
• Artyom Mikhalkov
• Konstantin Kryukov
• Artur Smolyaninov