InfoNu.nl > Recensies… > Mens en samenleving > Boekrecensie: G'd zoekt de mens A.J. Heschel

Boekrecensie: G'd zoekt de mens A.J. Heschel

Boekrecensie: G'd zoekt de mens  A.J. Heschel G'd zoekt de mens is een boek van Abraham Joshua Heschel -een van oorsprong Chassidische Jood en traditioneel rabbijn die later liberaal werd- waarin een filosofie van het Jodendom wordt besproken. Heschel wordt gezien als één van de belangrijkste Joodse denkers van de 20ste eeuw. G'd zoekt de mens is het magnus opus van Heschel. Volgens de Joodse filosoof raakte godsdienst in verval omdat het saai, benauwend en geestloos werd. De boodschap van het geloof is zinloos geworden omdat het geloof vervangen werd door leer, aanbidding door tucht, en liefde door gewoonte. Geloof moet met mededogen beleden worden anders is zijn boodschap zinloos. In zijn boek stelt Heschel dat godsdienst een antwoord is op de diepste vragen van de mens. Heschel doet een speurtocht naar vergeten vragen. Als wijsgeer verstaat hij de kunst om de juiste vragen te stellen en antwoorden te formuleren die het Jodendom daarop gegeven heeft.

Gegevens

  • Titel: G'd zoekt de mens (G'd in Search of Man) - Een filosofie van het Jodendom
  • Auteur: Abraham Joshua Heschel
  • Jaar: 1955 (Nederlandse vertaling 1987)
  • Uitgeverij: De Haan/Unieboek bv Houten
  • ISBN 90 228 4578 8

Wie was Abraham Joshua Heschel (1907-1972)?

Abraham Joshua Heschel was een Joods Amerikaanse rabbijn, een geleerde en wijsgeer. Hij was erg betrokken bij de U.S. Civil Rights Movement.

Liberale Rabbijn met een Chassidische achtergrond

Heschel kwam uit een chassidische familie. Aan zijn vaders zijde van Dov Bear (de Maggied) van Mezeritch en Abraham Joshua Heschel van Apta (Opatow). Van moeders zijde stamde hij af van Levi Isaac van Berdichev. Na traditionele Joodse Studies werd hij aangesteld als Rabbijn. Aan de Universiteit van Berlijn behaalde hij zijn doctoraat. Bij de Hochschule für die Wissenshaft des Judentums, waar hij Talmoed doceerde, werd hij liberaal Rabbijn. Hij volgde later Martin Buber op. Bij navraag aan Chabad rabbijn Kazen is Heschel ondanks zijn liberale opvattingen toch altijd traditioneel gebleven en heeft hij zijn chassidische achtergrond niet verloochend in zijn werk en boeken. Heschel heeft o.a. les gegeven aan het Warschau Instituut voor Joodse Studies, het Instituut voor Jewish Learning in Londen, de Hebrew Union College in Cincinnati, de Jewish Theological Seminary of America (JTS) waar hij tot aan zijn dood in 1972 professor was.

Boeken

Heschel heeft veel geschreven over middeleeuwse Joodse filosofie en Chassidisme. Hij is één van de meest invloedrijke Joodse filosofen geweest in de moderne tijd en is geliefd bij zowel Joden als christenen. Met zijn werk probeerde hij de onderliggende religie, de levende en dynamische relatie tussen G'd en de mens, te doordringen en te verlichten door middel van het empathische inzicht in de documenten van de traditie van Israël en de ervaring van de religieuze Jood. Hij benadrukte het feit dat de reden zelf zijn grenzen openbaart en dat de onbetwiste kwaliteit van het G'ddelijke niet volledig kan worden beperkt tot een concept van conceptuele categorieën, omdat de mens meer omvat dan hij kan begrijpen.

Heschels levenswerk kan gezien worden als twee parallelle strengen:
  1. de verbintenis om de klassieke bronnen van het judaïsme te bestuderen en te interpreteren;
  2. het streven om aan zijn tijdgenoten een theologie te bieden die voortvloeit uit de toepassing van de inzichten van de traditionele bronnen van de problemen en vragen waarmee de moderne Jood geconfronteerd wordt.

Heschel heeft verschillende boeken geschreven die ook in het Nederlands zijn vertaald zoals:
  • G'd zoekt de mens; een filosofie van het jodendom (Amsterdam, 2011)
  • De sabbat & Vernieuwing vanuit de traditie; een joodse visie (Amsterdam, 2006)
  • In het licht van Zijn aangezicht (Utrecht, 1954)
  • De Profeten (Vught, 2013)
  • Onzekerheid in vrijheid (Houten, 1989)
  • De sabbat & Vernieuwing vanuit de traditie (Amsterdam, 2006)
  • De mens is niet alleen (Utrecht, 2011)
  • De aarde is des Heren (Baarn, 1991)

Heschels filosofie

Wat betreft Heschels filosofie zijn twee boeken erg belangrijk: De mens is niet alleen en G'd zoekt de mens.

De 'g'ddelijke zorg' of 'g'ddelijke pathos' is de centrale categorie van Heschels filosofie. Het vermogen van de mens om zijn egocentrische belangen te overstijgen en te reageren met liefde en toewijding aan de g'ddelijke vraag naar zijn 'pathos' of 'transitieve bezorgdheid' is de wortel van het Joodse leven met zijn ethiek en voorschriften. De mislukkingen en successen van Israël om te reageren op G'ds roeping vormen het drama van de Joodse geschiedenis, gezien vanuit het standpunt van de theologie.

Heschels religieuze filosofie heeft een tweeledig doel: de conceptuele instrumenten te vermenigvuldigen waarmee men deze realiteit adequaat kan benaderen en in de moderne mens kan oproepen:
  • door de traditionele vroomheid en de relatie tussen G'd en de mens te beschrijven;
  • de sympathieke waardering van de heilige dimensie van het leven zonder welke geen losstaande analyse kan doordringen tot de realiteit die de basis is van alle kunst, moraliteit en geloof.

Inhoud van het boek 'G'd zoekt de mens'

Jodendom

In de uitdrukking 'filosofie van het Jodendom' kan de term 'Jodendom' op twee verschillende manieren geïnterpreteerd worden:
  1. als voorwerp: een beoordeling van het Jodendom als voorwerp of thema;
  2. als onderwerp: het Jodendom als een bron van ideeën die we trachten te begrijpen.

In dit boek wordt de term Jodendom voornamelijk gebruikt als onderwerp. Er wordt gekeken naar uitzonderlijke gebeurtenissen die plaatsvonden, naar bepaalde fundamentele lessen, en naar de toewijding van het Joodse volk aan G'd.

Drie delen

Het boek bestaat uit drie delen: G'd, openbaring en antwoord. Elk deel is onderverdeeld in een aantal hoofdstukken waarin verschillende onderwerpen aan de orde komen. De hoofdstukken zijn niet al te lang en bevatten korte alinea's wat prettig is om te lezen.

In het eerste deel over G'd wordt besproken wat G'd inhoudt. Zo bespreekt Heschel wegen naar Zijn tegenwoordigheid, het verhevene, de verwondering, het mysterie van G'd, het onopgeloste raadsel, ontzag voor Hem, de heerlijkheid van G'd, de betekenis van G'd, G'd zoekt de mens, geloof, etc. In het tweede deel gaat Heschel in op het mysterie van de openbaring, de paradox van Sinaï, de verplichting van Israël, de profeten, de Bijbel, etc. Tot slot wordt in het laatste deel het antwoord gegeven waarbij de nadruk ligt op de naleving van de Tora en de verplichting van de mitswot.

Nadere Joodse toelichting op het boek

Wie dit boek goed leest merkt eigenlijk uit niets dat Heschel een liberale Jood was. Hij schrijft over het Jodendom vanuit het traditionele Joodse standpunt. Dat kan ook niet anders omdat de bronnen die hij gebruikt allemaal traditioneel zijn. Heschel is een expert op het gebied van middeleeuwse Joodse filosofie en toen bestond het liberale Jodendom nog niet eens. Heschels liberale karakter kwam waarschijnlijk voornamelijk tot uitdrukking tijdens zijn inzet voor niet-Joden zoals de Afro-Amerikaanse Joden die gediscrimineerd werden en voor zijn inzet voor betere relaties tussen het Jodendom en christendom. Wat de Joodse theologie betreft is hij evenwel behoorlijk strikt in de leer. Heschel schrijft vol ontzag en liefde over G'd en de Tora en de belangrijke rol die Israël speelt in het Scheppingsproces. Ook wijst hij bijvoorbeeld op de gevaren van verheerlijking van de wetenschap. Die dreigt dogmatisch te worden waarbij wetenschappers menen dat ze alles kunnen verklaren aan de hand van de wetenschap en G'd kunnen buitensluiten.

Hoewel Heschel geen al te moeilijk taalgebruik hanteert is kennis van het Jodendom wel vereist om het boek goed te kunnen begrijpen. Veel van zijn lezers zijn christelijk en zullen zijn boek lezen met de figuur Jezus in hun achterhoofd. Zo zullen zij mogelijk niet alles wat Heschel opschrijft goed kunnen begrijpen en waarderen, zoals het belang van naleving van de Tora en de absolute eenheid van G'd i.p.v. drie-eenheid. Het boek is daarom meer geschikt voor Joden en Noachieden bij wie de Tora en de eenheid van G'd wel een voorname rol spelen.

Lees verder

© 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boekrecensie: De aarde is des Heren  A.J. HeschelBoekrecensie: De aarde is des Heren A.J. HeschelDe aarde is des Heren (1991) is een boek van de Joodse filosoof Abraham Joshua Heschel. Het boek gaat over de kleine Joo…
Boekrecensie: In het licht van Zijn aangezicht A.J. HeschelBoekrecensie: In het licht van Zijn aangezicht A.J. Heschel'In het licht van Zijn aangezicht' van Abraham Joshua Heschel gaat over de betekenis van het gebed in de Joodse gedachte…
Joodse filosofie  Heschel: Jodendom en tijdJoodse filosofie Heschel: Jodendom en tijdDe woorden van de Bijbel zijn niet tijdloos. Er bestaat een verband tussen tijd en denken, daad en inhoud, schrijver en…
Boekrecensie: Israel een echo van eeuwigheid - A. J. HeschelBoekrecensie: Israel een echo van eeuwigheid - A. J. Heschel'Israel, een echo van eeuwigheid' is een boek van Abraham Joshua Heschel uit 1995 (oorspronkelijk 1967). Dit boek is ges…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaDe oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Onbekend / Wikimedia Commons
  • http://www.jewishvirtuallibrary.org/abraham-joshua-heschel
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Abraham_Joshua_Heschel
  • G'd zoekt de mens - Abraham Joshua Heschel

Reageer op het artikel "Boekrecensie: G'd zoekt de mens A.J. Heschel"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 07-07-2017
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Boeken Jodendom
Bronnen en referenties: 4
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!