InfoNu.nl > Recensies… > Kunst en cultuur > Het Mussolinikanaal; Antonio Pennacchi

Het Mussolinikanaal; Antonio Pennacchi

Het Mussolinikanaal; Antonio Pennacchi Het Mussolinikanaal is een familie-epos van de Italiaanse schrijver Antonio Pennacchi, dat zich afspeelt in met name de jaren dertig van de vorige eeuw. Arme boerenfamilies verhuisden van Noord-Italië naar de Agro Pontino, het moerasgebied ten zuiden van Rome wat in opdracht van Mussolini werd drooggelegd, om te proberen daar een bestaan op te bouwen. De fictieve familie Peruzzi staat model voor deze roman, die tegelijkertijd een tijdsdocument is.

Antonio Pennacchi

Antonio Pennacchi (1950) is een Italiaanse schrijver, die internationaal bekendheid kreeg door zijn autobiografische roman Il fasciocomunista (2003) en de verfilming daarvan onder de titel Mio fratello è figlio unico. Zijn boek Canale Mussolini (2010) werd met de belangrijkste Italiaanse literatuurprijs, de Premio Strega, bekroond. Het boek verscheen in 2011 in Nederlandse vertaling Het Mussolinikanaal bij uitgeverij De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 6344 3.

Antonio Pennacchi stamt uit een kolonistenfamilie uit de Veneto, die onder het regime van Mussolini - net zoals vele andere arme boerenfamilies in het noorden van Italië - verhuisde naar de Agro Pontino, het moerasgebied ten zuiden van Rome. Pennacchi was 40 toen hij afstudeerde in de letteren. Daarvoor werkte hij als fabrieksarbeider en was hij actief op politiek gebied. Op de Italiaanse website www.antoniopennacchi.it zijn o.a. allerlei commentaren en interviews met betrekking tot zijn boeken terug te vinden. In één van die interviews zegt de schrijver: "Voor mij is schrijven een kwelling, maar het is mijn missie om het verhaal van mijn volk te vertellen".

Het Mussolinikanaal

Dat schrijven een kwelling is voor Pennacchi, valt nergens uit het boek op te maken. Zijn gedrevenheid en vertelkunst doen geloven dat het epos met een sneltreinvaart op papier kwam. Behalve een familiegeschiedenis is de roman ook een proeve van "oral history", zoals de vertalers dat aangeven in hun verantwoording achterin het boek. In die zin is het geen historisch naslagwerk en kunnen historische gebeurtenissen en feiten afwijken van de officiële bronnen. Voor de mondelinge overlevering heeft Pennacchi ruimschoots kunnen putten uit de geschiedenis van zijn eigen familie. De geschiedenis van de Peruzzi's, de fictieve familie in Het Mussolinikanaal, wordt gekenmerkt door allerlei lotgevallen die verspreid over de echte families toentertijd zeer zeker hebben plaatsgevonden. Het is een tijdsdocument, dat een dikke impressie geeft over het leven van de boerenfamilies in de Agro Pontino.

De levens van de omvangrijke familie Peruzzi worden bepaald door het fascistische regime, de Eerste en Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in het huidige Ethiopië. In de jaren dertig van de vorige eeuw verhuisden vele arme Noord-Italiaanse boerenfamilies naar de Agro Pontino. Dit moerasgebied werd in opdracht van Mussolini drooggelegd en de grond werd voor de landbouw aan hen ter beschikking gesteld. De Peruzzi's hadden in Noord-Italië aanvankelijk nog een redelijk bestaan - zij het met hard zwoegen - als deelpachters. En ze waren ook nooit van plan om naar de Agro Pontino te verhuizen. Echter de Wisselkoers 90 (een plotseling opgelegde devaluatie van de Italiaanse lire), het beleid van graaf Zorzi Vila, waar de Peruzzi's op dat moment deelpachters waren (het in één klap innen van achterstallige rente) en de moord van één van de Peruzzi's op een pastoor zorgden ervoor dat de familie Peruzzi zich aansloot bij de dertigduizenden die naar Agro Pontino verhuisden. Daar wachtte hen ook een keihard leven: overstromingen, mislukte oogsten, ziekte en dood, mannen die de oorlog werden ingestuurd, o.a. naar het huidige Ethiopië. Het is niet alleen een heel grote familie, maar ook een hechte, trotse familie. Men helpt elkaar waar men kan. Buitenechtelijke kinderen - en dat waren er nogal wat - werden gewoon in de familie opgenomen. De Peruzzi's sluiten zich aan bij het fascisme, wat in de kinderschoenen nog niet deed vermoeden welke kant het zou opgaan. Het fascisme stond tegenover het socialisme, zwarthemden versus roodhemden, daar waar het de socialisten aan daadkracht ontbrak. Toen de partij in 1919 werd opgericht, stond op het programma o.a. de verdediging van de eer van de soldaten. Uit erkentelijkheid jegens deze soldaten die het vaderland verdedigden en die in het dagelijkse leven als boeren het land bewerkten, moest het land aan de boeren worden gegeven. Tot dan toe was het land in handen van de grootgrondbezitters. Een in dat licht bezien begrijpelijke keuze. Het Italiaanse fascisme begon door de contacten van Mussolini met Hitler steeds meer te deviëren.

De schrijver voert in zijn vertelling een voortdurende dialoog met "U" (Pardon, wat zegt u?" etc.). U is de lezer of wellicht de doorsnee moderne Italiaan die de tijden van weleer niet van dichtbij heeft meegemaakt en kritische vragen stelt. Het is een manier om datgene wat je schrijft extra te ondersteunen door uitleg aan onwetenden. Want om het echt te kunnen begrijpen moet je er eigenlijk bij geweest zijn. Een oordeel vellen over wat anderen (met name arme donders) hadden moeten doen of laten is een constatering achteraf, geplaatst in een ander daglicht. Soms haalt Pennacchi daarbij ook uit naar (politieke) (Italiaanse) situaties in het heden. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om het creëren van grote families. Je had veel "handen" nodig om rijkdom en voedsel te produceren. "Maar is het tegenwoordig ook niet zo dat alleen de rijken geen kinderen meer krijgen? Wij in Italië krijgen geen kinderen meer, maar in Afrika, waar ze nog steeds arm zijn en om hierheen te komen op weg naar Lampedusa verzuipen, blijven ze kinderen krijgen alsof er niets aan de hand is. Ga hun maar eens uitleggen dat ze ze niet moeten krijgen. Vroeg of laat blijft er eentje leven. Je maakt kinderen, omdat je ze nodig hebt en hoe armer je bent,hoe meer je er nodig hebt; als je rijk bent, heb je er aan een paar genoeg."

De personages in de roman komen mooi uit de verf. Uit de Italiaanse verf, wel te verstaan. Het is een tikje mystiek en een tikje bijgeloof, wat het Italiaanse leven - althans in boeken en films - zo bijzonder maakt. Zoals Oma Peruzzi, de matriarch, die telkens weer van zwarte mantels droomt, als nieuw onheil zich aandient. En schoondochter Armida, die met haar bijen praat en beweert dat haar man Pericles bij de eerste keer dat ze vrijden meteen al haar kinderen heeft verwekt (ook dat wat na de vermissing van Pericles in de oorlog door een neefje bij haar wordt verwekt). Laten we hopen dat dit boek ook verfilmd gaat worden!
© 2012 - 2014 Plato, gepubliceerd in Kunst en cultuur (Recensies…) op . Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Componist Antonio VivaldiComponist Antonio VivaldiVele mensen zullen Antonio Lucio Vivaldi in één woord noemen met klassieke muziek. De rodie priester zoals zijn bijnaam…
Formule 1 kalender seizoen 2011Formule 1 kalender seizoen 2011Elk jaar begint er weer een nieuw seizoen in de Formule 1 en barst de strijd om de snelste te zijn weer los. Ook in 2011…
CD recensie: Antonio Carmona, Vengo VenenosoCD recensie: Antonio Carmona, Vengo VenenosoVengo Venenoso is het eerste solo album van de frontman van de flamenco fusion groep Ketama. Het album dat in het jaar 2…
Internationale racekalender 2010Internationale racekalender 2010Vanaf eind maart gaat de internationale racesport weer van start. In verschillende disciplines strijden de coureurs weer…
Retabel, Vincenzo ConsoloRetabel, Vincenzo ConsoloRetabel is de eerste Nederlandse vertaling van een werk van Vincenzo Consolo, die tot één van de grootste Siciliaanse sc…
Bronnen en referenties
  • www.antoniopennacchi.it

Reageer op het artikel "Het Mussolinikanaal; Antonio Pennacchi"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Plato
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Bronnen en referenties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!