Boekrecensie: Nationaal Aandenken Vrijheid geef je door!

Op 4 mei zijn we twee minuten stil en denken we aan de onvrijheid. Aan de oorlog en de mensen die toen allemaal zijn omgekomen. Op 5 mei vieren we de vrijheid. Dit doen we ieder jaar zodat we het niet vergeten. Alle kinderen van 11 jaar in Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten krijgen een boekje: Nationaal Aandenken Vrijheid geef je door!

Vrijheid

Er leven meer dan zeven miljard mensen op de aarde. Iedereen is verschillend maar een ding vindt iedereen belangrijk en dat is vrijheid. Bij vrijheid kun je denken aan kunnen zeggen, schrijven en geloven wat je zelf wilt. Maar ook aan het leven zonder oorlog en geweld. Het symbool van de vrijheid is een fakkel. Bij het boekje vind je stickers met daarop een fakkel, deze kun je doorgeven. Vrijheid geef je aan elkaar!

4 en 5 mei

• Op 4 mei herdenken we om stipt 20.00 uur de oorlogsslachtoffers. We zijn dan twee minuten stil.
• Op 5 mei vieren we de verjaardag van de bevrijding.

De inhoud van het boekje

Het boekje kun je verdelen in vijf onderdelen:

1. Inleiding
2. Herdenken en vieren
3. Mensen maken oorlog
4. Vrede en vrijheid
5. Herdenken en vieren

Ieder onderdeel bevat een aantal items, bij ieder item wordt een stukje algemene informatie gegeven, maar zeker zo belangrijk zijn de persoonlijke verhalen die opgeschreven zijn. Ik heb de 'kopjes' van het boekje aangehouden.

1. Inleiding
De inleiding is geschreven door Joan Leemhuis-Stout, de voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Dit comité organiseert op 4 mei de Nationale Herdenking op de Dam en op 5 mei de viering van de bevrijding.

2. Herdenken en vieren

1. Bij de Dodenherdenking herdenken we de gesneuvelde soldaten, zeelieden en mensen uit het verzet, de mensen die zijn vermoord om wie ze waren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Niet alleen volwassenen maar ook kinderen zijn omgekomen, veel joodse mensen door de Jodenvervolging. Er zijn ook veel mensen omgekomen tijdens gevechten, bombardementen, maar ook door honger. We herdenken ook de Nederlandse militairen die na 1945 zijn omgekomen in oorlogen en tijdens vredesmissies.
2. Niet alleen in Amsterdam is er een herdenking, maar ook in andere steden of dorpen. Vaak bij een oorlogsmonument of bij een oorlogsgraf. Scholen kunnen een oorlogsmonument adopteren, meer informatie kun je vinden op www.4en5 mei.nl.
3. Esmee Hendriks won vorig jaar de dichtwedstrijd Dichter bij 4 mei en mocht het gedicht voordragen tijdens de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam. Dit gedicht heeft veel indruk op mij gemaakt, je kunt de tekst vinden op internet. Titel van het gedicht: Trots.
4. Oorlogsmonumenten: Nederland heeft meer dan 3500 oorlogsmonumenten. De bekendste zijn: het Nationaal Monument op de Dam en de Dokwerker in Amsterdam, De Verwoeste Stad in Rotterdam. Naast de oorlogsmonumenten heb je ook nog veel andere sporen in ons land zoals bunkers, kogelgaten, straatnamen, bordjes op gevels, musea met foto’s, films en voorwerpen uit de oorlog.
5. Bijna alle landen waren bij de Tweede Wereldoorlog betrokken. Veel landen herdenken jaarlijks hun doden uit de Tweede Wereldoorlog: Frankrijk: 8 mei: einde Tweede Wereldoorlog-Verenigde Staten: laatste maandag van mei: Memorial Day-Groot-Brittanië: 11 november, Rembrance Day (ook wel Poppy Day genoemd, poppy: klaproos)-Verenigde Naties: 27 november Holocaust Memorial Day.

3. Mensen maken oorlog

1. Militair slachtoffer: er zijn veel militaire slachtoffers gevallen. Jan Folmer vertelt over zijn vader die omkwam bij gevechten op de Grebbeberg. Jan was toen zelf nog maar een klein jongetje, later is hij zelf ook soldaat geworden en zijn zoon ook weer. Jan vindt dat we ons moeten blijven inzetten voor de vrijheid in Nederland maar ook in andere landen.
2. Buitengesloten: het Joodse meisje Bloeme Evers-Emden en andere Joden werden steeds meer buitengesloten. Ze werden opgepakt en naar een concentratiekamp gebracht. Meer dan 100.000 werden vermoord. Bloeme is uiteindelijk teruggekeerd naar Nederland maar haar vader, moeder en zusje heeft ze nooit meer gezien.
3. Verraden: het verhaal van Joop, hij noemt zijn achternaam niet in het boek omdat hij zich nog steeds schaamt voor zijn vader die in de oorlog de bezetter hielp. De vader van Joop ging op 'Jodenjacht', voor iedere Jood die hij arresteerde kreeg hij geld. Joop had liever een vader gehad waar hij trots op kan zijn.
4. Ondergedoken: in het huis van Joke de Vries zat een onderduiker. Niemand wist ervan, alleen Joke, haar vader en haar zus.
5. Verzet wereldwijd: ongeveer 5% van de Nederlanders was actief in het verzet. Veel mensen waren bang om in opstand te komen, de risico’s waren groot. In de Tweede wereldoorlog studeerde George Maduro in Leiden, hij hielp piloten ontsnappen. Tot de Duitsers hem pakten, hij stierf op zijn 29ste in het concentratiekamp Dachau. Als herinnering aan hun zoon schonken zijn ouders geld voor een miniatuurstadje in Den Haag: Madurodam. Er staan zes kleine oorlogsmonumenten, waaronder het Nationaal Monument.
6. Nederlands-Indië: Jaap de Jonge woonde als kind in Nederlands-Indië. De Japanse bezetters sloten hem en zijn moeder op in een kamp. Een leerzaam boek voor de jeugd over de oorlog in Nederlands-Indië: Alleen beer mocht mee, geschreven door Vivian den Hollander.
7. Vervolgd: Vanuit Kamp Westerbork werden mensen in veewagons op transport gezet naar concentratiekampen in Duitsland en Polen. Daar werden velen vermoord. Het waren vooral Joodse mensen en onder andere ook veel zigeuners, zij heten eigenlijk Sinti of Roma.
8. Gebombardeerd: Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er nieuwe oorlogen. Kim Phuc vertelt over de oorlog in Vietnam, zij overleefde een bombardement. Een Vietnamese fotograaf maakte een foto van haar en die foto ging over de hele wereld. Kim woont nu in Canada en heeft een stichting opgericht: de Kim Foundation. Zo wil ze alle kinderen uit de hele wereld helpen die het slachtoffer zijn van oorlog.
9. Op de vlucht: nog steeds zijn er veel oorlogen waarvoor mensen moeten vluchten. Per jaar zijn er ongeveer 12.000.000 mensen die vluchten voor oorlogsgeweld.
10. Kindsoldaten: wereldwijd moeten er meer dan 300.000 kinderen als soldaat vechten. WarChild is een organisatie die zich inzet voor kindsoldaten.
11. Volkerenmoord: sinds 2003 zijn er in de oorlog in Darfur al honderduizenden mensen doorgegaan. Niemand weet precies hoeveel. Meer dan twee miljoen mensen zijn gevlucht, wie niet kan vluchten wordt vermoord. Maar ook in vluchtelingenkampen voelen mensen zich niet veilig. Een van die kampen is Kamp Kalma, hier wonen ongeveer 90.000 mensen.

4. Vrede en vrijheid

1. Samenwerken: in 1957 werd het Verdrag van Rome gesloten: de Europese Economische Gemeenschap werd opgericht door België, Nederland, Luxemburg, West-Duitsland, Frankrijk en Italië. Het werd de voorloper van de Europese Unie. In 1950 waren er in San Francisco 50 landen bij elkaar gekomen om een verdrag te sluiten om nieuwe oorlogen te voorkomen: de Verenigde Naties werden opgericht.
2. Mensenrechten: Eleanor Roosevelt, de vrouw van de Amerikaanse president zag in de oorlog veel ellende en dat mocht nooit meer gebeuren vond ze. Ieder mens moest dezelfde rechten hebben en het lukte haar om dit geregeld te krijgen: de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. In 1945 besloten tientallen landen om samen de Verenigde Naties op te richten. Op 10 december 1948 waren al vijftig landen het eens met Eleanor Roosevelt, die dag werd de Verklaring van de Rechten van de Mens officieel.
3. Verzoenen: in de Verenigde Staten werd Martin Luther King bekend door zijn geweldloze strijd tegen de rassenscheiding. Wereldberoemd is zijn speech' I have a dream' uit 1963. Nelson Mandela is ook een goed voorbeeld, hij verzoende zich na zijn vrijlating met zijn oude vijand. Samen met president De Klerk kreeg hij in 1993 de Nobelprijs voor de Vrede.
4. Geweldloos verzet: Ghandi werd in 1869 geboren in India, daar waren de Engelsen toen de baas. Ghandi wilde zijn land vrij maken zonder geweld te gebruiken. In 1947 werd India onafhankelijk.
5. Meebeslissen: in sommige landen mochten mensen een hele tijd niet stemmen of hun mening geven. Er zijn organisaties die in de gaten houden of de verkiezingen wel eerlijk verlopen.
6. Vredesmissies: Nederlandse militairen waren niet alleen in Bosnië maar onder andere ook in Afghanistan behulpzaam bij pogingen vrede te maken.
7. Rechten van het kind: sinds 1989 is er een Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind. Elk kind heeft recht op veiligheid, onderwijs en gezondheidszorg, plus recht op bescherming tegen mishandeling, kinderarbeid en misbruik.
8. Respecteren: in Israël wonden Joodse en Arabische kinderen, meestal gaan ze naar verschillende scholen. Dat geldt niet voor Majd en Tamar, zij gaan samen naar een Hand-in-Hand school. Het is zo belangrijk om respect voor elkaar te hebben.
9. Verwerken: als je een oorlog hebt meegemaakt zul je dit nooit meer vergeten, het is wel belangrijk om te proberen om nare gebeurtenissen te verwerken. Kinderen vinden het vaak moeilijk om over dingen te praten, maar je kunt je ook uiten via dans, muziek. Coco Veldhuijsen (12 jaar) vertelt over haar reis naar Bosnië. Haar moeder wilde graag iets doen voor de vrede en gaf daar danslessen aan de kinderen, met dansen kunnen ze zich uitleven.

5. Herdenken en vieren
Vrijheid geef je door! Er zijn steeds minder mensen die de Tweede Wereldoorlog, maar ook andere oorlogen, hebben meegemaakt. Het is belangrijk dat jonge mensen herdenken en vieren en nadenken over de vrijheid. Je kunt de fakkelsticker dragen die je bij het boekje krijgt, maar je kunt de fakkel ook digitaal dragen. Ga naar www.hyves.nl/vrijheid en word lid.

Goed om te weten

Nationaal Aandenken Vrijheid geef je door! Verschijnt sinds 2000 jaarlijks in een geactualiseerde versie in een oplage van ongeveer 210.000 exemplaren. Alle basisscholen ontvangen ieder jaar in oktober een bestelformulier om gratis exemplaren op te vragen. Kijk ook op www.4en5 mei.nl/digitaalaandenken.