Ferschtman en Pace tonen gevoel in Haagse Nieuwe Kerk

De kerk is wederom een prima ontmoetingsplek. Terwijl de zon door de ramen van de Nieuwe Kerk in Den Haag schijnt, zoeken mensen gekleed in hun zondagse tenue hun zitplaats op en begroeten anderen. Ze komen hier samen om violiste Liza Ferschtman en pianist Enrico Pace te zien spelen die deze zondag, 15 januari 2012, drie sonates voor viool en piano van Poulenc, Beethoven en Ravel laten horen. Voor bezoekers uit de regio Haaglanden zijn violiste Liza Ferschtman en pianist Enrico Pace niet onbekend, en daardoor ook zeker niet onbemind. Velen kennen beiden van het Delft Chamber Music Festival waar Ferschtman nu al vijf jaar het gezicht van is en Pace een vaak geziene gast is. Al kennen zij elkaar en elkaars spel, dit wordt een verrassend concert. Niet alleen omdat het de eerste keer is dat zij een geheel programma samen spelen, maar ook om de grote diversiteit tussen de drie sonates voor viool en piano.

Oorlog en vrede in viool-piano sonate van Poulenc

Het concert wordt ingeluid met de sonate van Francis Poulenc. Als introductie geeft Ferschtman aan dat het voor deze mooie zonnige dag een ietwat grimmig stuk is. Gelukkig zijn we gewaarschuwd, want Ferschtman zet in en weet meteen de juiste toon te zetten: het is als donder bij heldere hemel. Zoals ook in het artikel over de relatie tussen viool en piano beschreven is, is het zeker niet de intentie van Poulenc geweest om het spel van de viool en piano harmonieus in elkaar over te laten gaan. Het werk is een duidelijk protest tegen het geweld van de oorlog en is opgedragen aan de Spaanse dichter Frederico Garcia Llorca die op brute wijze vermoord werd in de Spaanse burgeroorlog. De pizzicato, het gebruik van de vingers in plaats van de strijkstok om tonen te produceren, refereert nog het meest naar de dichtregel “La guitarra hace llorar sueños” (1) van Lorca. Deze techniek doet vaag denken aan het bespelen van een gitaar. Terwijl het eerste motief van het werk de woede lijkt te uiten, waarbij er een duidelijke tegenstrijdigheid in de klanken van de viool en die van de piano te horen zijn, is het tweede motief een uiting van verdriet. Ferschtman laat de viool een verhaal vertellen dat ieders gevoelige snaar raakt. Een gevoel dat prachtig wordt versterkt door de imiterende klanken van Paces pianospel. Het derde motief begint dan weer in een oplevend ritme, met een melodie die bijna aanzet tot dansen.

Het ritme van de passie in de viool-piano sonate van Ravel

Uit Maurice Ravels sonate voor viool en piano blijkt pas echt de passie die leeft in de beide topsolisten. De sonate is een mengeling van lyrische elementen en sterk verschillende ritmes. Het is fascinerend te zien hoe Ferschtman zich geheel overgeeft aan haar vioolspel om uiting te geven aan het sterk wisselende tempo, dat zich vooral toont in het tweede motief van het stuk. Haar strijktechniek in dit werk is ronduit subliem en door haar passionele vioolspel spatten de haren van de strijkstok af. Pace daarentegen is de ster in het vertolken van het blues gedeelte van het werk dat vooral blijkt in de partij voor piano. Pace speelt zijn deel met zoveel behendigheid dat het bijna doet lijken alsof het kinderspel is

Kreutzersonate van Beethoven brengt hoop

De Kreutzersonate van Ludwig van Beethoven is mijns inziens een van de weinige viool-piano sonates waarin viool en piano daadwerkelijk samengaan. Dit is te danken aan de grote mate waarop de instrumenten elkaar in hun melodie imiteren. Op deze manier houden beide instrumenten geen afstand, maar komen ze dichter bij elkaar. Wat de Kreutzer maakt tot een prachtige sonate is de opbouw naar een climax, iets wat je des te beter hoort wanneer je het verhaal van Tolstoi's 'Kreutzersonate' naast de muziek houdt. Na de sonates van Ravel en Poulenc lijkt er voor de piano en viool dan eindelijk hoop te zijn en deze hoop wordt gekoesterd door Pace en Ferschtman, die in deze sonate hun talent bijna doen versmelten. Piano en viool eindigen in gelijkspel, er is geen winnaar in de strijd om de boventoon.

Lees verder

• Relatieproblemen in de sonate voor viool en piano