Recensie Música Argentina: Meer dan tango alleen

Música Argentina maakt in de maand november een tournee door Nederland. De drie Argentijnen Roberto Aussel, Ricardo Moyano en Juan Falú en het duo Macondo bestaande uit de Rus Michael Zemtsov en de Nederlander Enno Voorhorst laten met gitaar en viool de rijkdom en diversiteit van de Argentijnse muziek zien. Een heerlijk concert om bij warm te worden.

Warm worden in de Anton Philipszaal in Den Haag

Een laaghangende mist dwaalt donderdagavond 17 november 2011 door Den Haag en brengt een lichte waas in het hoofd, het doet de stemming wat bedrukken. Dat maakt het des te eenvoudiger uit te kijken naar het concert van Música Argentina in het Lucent Danstheater, want Argentijnse muziek neemt je mee naar exotische oorden en doet de stemming zeker verbeteren.

De anders zo ruime Anton Philipszaal is door een zwart gordijn in twee gedeeltes gesplitst. De opstelling doet bij binnenkomst intimiteit vermoeden. Het is alsof je naar een huisconcert ging. Toch mist er iets, wellicht is het het spel van de musici, de afstand die enkele van hen houden tot het publiek of een verkeerde theaterbelichting. Al doet de muziek je wegdromen, spijtig genoeg wordt de juiste sfeer net niet neergezet.

Lust en leed; de geschiedenis van de tango

Het duo Macondo opent het concert met L’Histoire du tango van Astor Piazzolla. Dit stuk kent vele versies. Oorspronkelijk was het bedoeld voor fluit en gitaar, maar ook deze versie van viool en gitaar is bekend. De leraar van Mikhail Zemtsov heeft zelf les gehad van Astor Piazzolla, zo vertelt Zemtsov. Het eerste gedeelte, getiteld ‘Bordel 1900’ kenmerkt zich door een zich terugkerende melodie en wordt steevast gevolgd door een klop op de gitaar. Het verhaal gaat dat de klop op de gitaar het geklop op de deur voorstelt en dat het bijbehorende motief een alarmerend bericht voorstelt: u bevindt zich bij een bordeel. Let wel, begin 20ste eeuw was het bordeel een vervloekte plek en mocht je er vooral niet in de buurt komen. Het verhaal heeft de toon gezet voor de muziek. De vertolking van L’histoire laat zien in welke mate de Argentijnse passie door het bloed van beide heren stroomt. Zemtsov en Voorhorst nemen het publiek mee in de diepe dalen en hoge toppen van de tango die Piazzolla in L’histoire beschrijft. Vooral de inbreng van Zemtsov is fenomenaal, hij lijkt de snaren van de viool bijna te strelen. Nog niet eerder heeft een viool zo prachtig de geschiedenis van de tango bezongen.

De geliefde gitaar

De manier waarop hij haar beethoudt, de manier waarop hij de juiste snaar weet te raken en hun beider emoties doet spreken, het doet de rillingen over de rug lopen. Bescheiden kijkt Roberto Aussel even omhoog naar het publiek en neemt het applaus in ontvangst, maar liever geeft hij al zijn aandacht aan zijn gitaar. Zijn intense blik gericht naar de grepen die zijn linkerhand maken, terwijl hij met een zekere felheid de snaren met zijn rechterhand bespeelt. Aussel gaat op in zijn spel en als je hem ziet spelen, zie je dat hij een perfectionist is. Ieder akkoord is zuiver en volgt het volgende nauwkeurig op om te vormen tot de meest sublieme, klassieke vertolkingen die je ver in de tijd laten reizen.

Het spel van de gitaar

Zo anders is de stijl van Ricardo Moyano en Juan Falú. In hun spel dagen ze elkaar uit, treiteren ze elkaar en vullen ze elkaar aan. Falú en Moyano kennen elkaar al langer, ze namen onder andere in 1992 de cd La saveur de la terre op en in 1998 de cd Encuentros y soledades . Bovendien wordt Moyano regelmatig uitgenodigd te spelen op het Festival Guitarras del Mundo, een festival dat ontstond vanuit een idee van Falú. In hun spel zijn ze aan elkaar gewaagd, al verschilt hun stijl onderling ook erg. Hier en daar probeert Moyano een modern jasje te geven aan composities die, zoals Falú stelt : “geïnspireerd zijn op de Argentijnse folklore muziek, maar duidelijk een vrije versie zijn waarin vooral veel wordt geïmproviseerd.” Composities als die van Atahualpa Yupanqui,die verhalen over het gevoel en het leven van de Argentijnse bevolking

Vreemde eend in de bijt met Argentijnse passie

Wanneer de andere drie musici zich voegen bij Falú en Moyano, zegt Falú schertsend: “Wij drieën zijn Argentijnen - en hij wijst op zichzelf, Moyano en Aussel- maar deze twee Nederlanders- doelend op Voorhorst en Zemtsov-, dát is de Argentijnse muziek”. Snel wordt Falú door Moyano verbeterd, Zemtsov is een Rus. Met een vriendschappelijk schouderklopje op de rug van Zemtsov zie je Falú zich bij het verlaten van het podium verontschuldigen voor deze vergissing. Het is een vreemd ensemble, maar Zemtsov maakt graag gebruik van de samenstelling van de groep bij de aankondiging van het stuk dat zij tezamen gaan spelen: Oblivion van Astor Piazzolla, dat “al door zeer veel verschillende ensembles ten gehore is gebracht. Een ensemble als dit moet dan ook wel kunnen”, aldus Zemtsov.

De vijf musici hebben ieder hun eigen manier van spelen, wat vooral duidelijk naar voren komt in de stukken die zij met de hele groep spelen. De stijl van Falú en Moyano is speels en biedt een duidelijk tegenwicht aan de precisie van de andere drie musici, die hun partituur bij het spelen blijven raadplegen. De diversiteit in stijl tussen de musici en de veelheid aan interpretatiemogelijkheden die zij vertolken, zorgt voor een fantastische afwisseling en maakt het concert uitermate aantrekkelijk voor diverse doelgroepen. Een heerlijk verfrissend concert voor bezoekers die de pure klassieke muziek graag willen combineren met folkloristische klanken.