Boekrecensie: Joodse traditie als permanent leren – I. Abram

Tegenwoordig ontkomt de moderne maatschappij niet meer aan een leven lang leren. Het Joodse volk doet dit permanente leren echter al eeuwenlang. Het bestuderen van de Tora neemt 'de' centrale plaats in binnen het Jodendom. Het is het belangrijkste gebod. Leren leidt tot doen. I.B.H. Abram heeft over het Joodse 'lernen' een proefschrift geschreven dat in 1980 werd gepubliceerd door de B. Folkertsma Stichting voor Talmudica.

Gegevens

• Titel: Joodse traditie als permanent leren
• auteur: I.B.H. Abram
• jaar: 1980
• uitgever: B. Folkertsma Stichting voor Talmudica

Inhoud van het boek 'Joodse traditie als permanent leren'

Het boek bestaat uit drie delen:

1. In deel 1 wordt ingegaan op een model voor permanent leren en wordt de probleemstelling geformuleerd;
2. In deel 2 wordt de Joodse traditie van het permanent leren besproken;
3. In deel 3 staat o.a. een samenvatting die ik bij de beschrijving van de inhoud van het boek gebruik.

Overgeleverde kennis kan door de individuele leerling alleen maar hermeneutisch en heuristisch gebruikt worden om het toe te passen in het eigen leven. De individuele leerling moet kennis voor zichzelf pasklaar maken voor zijn/haar eigen leefwereld en in de omgeving met anderen.

Het (permanente) leren bestaat uit drie delen:

1. een traditionele
2. een persoonlijke
3. een sociale

Het Joodse 'lernen' is een vorm van bovenstaande componenten.

Individuele leereffecten zijn ook voor anderen en de maatschappij van belang. Het Joodse 'lernen' is een alternatief voor schoolonderwijs. De Tora is niet alleen voor de elite maar voor heel het Joodse volk. Zo moet in een 'learning society' alle mensen bijdragen aan de traditie.

Mening van Etsel

Dit proefschrift van I.B.H. Abram geeft een duidelijk beeld van hoe het Joodse 'lernen' kan bijdragen aan een 'learning society'. Onze maatschappij wordt steeds ingewikkelder en het is duidelijk dat we ons hele leven lang moeten blijven leren om de kennis te kunnen toepassen in het dagelijks leven. Wie niet constant verder leert raakt onherroepelijk achterop.

Wat ik in het boek miste was de noodzaak voor de maatschappij dat ieder kind gepaste morele opvoeding dient te genieten. Misschien had de auteur meer nadruk moeten leggen op wat de Tora kan betekenen voor de maatschappij. Tora 'lernen' is niet zomaar een leermethode volgen. De Tora legt de nadruk op waarden en normen. Het gaat om moreel onderwijs. Door de Tora te bestuderen leren we wat het leven inhoudt. Dat is het erkennen dat God de wereld leidt en dat God ons een opdracht heeft meegegeven: onszelf vervolmaken en het heiligen van de wereld. Weliswaar geeft Abram aan dat binnen de Joodse traditie geldt dat het 'lernen' als doel heeft een gaaf mens te worden, maar hij geeft niet aan hoe de niet-Joodse maatschappij dit doel eveneens kan bereiken.

Rebbe Menachem Mendel Schneerson heeft hier wel het één en ander over te zeggen. Hij zegt dat het aanbieden van kennis prachtig is maar dat het vooral gaat om waarachtig onderwijs waarbij leerlingen wordt geleerd tegenover God verantwoordelijk te zijn een moreel ethisch leven te leiden om zo tot een betere wereld te komen. Een kind moet al vroeg geleerd worden wat het verschil is tussen goed en kwaad en moet leren om het kwaad af te wijzen. Er moet een leven lang geleerd worden om tot een volwassen relatie met God te komen.

Onderwijs moet in liefde gegeven worden; de leraar moet openstaan voor de ideeën van zijn leerling én voor God. Een kind (leerling) moet beseffen dat er iets groters is dan hijzelf, namelijk God.

Een leraar moet niet alleen kennis overdragen maar ook de leerling zelf na laten denken. Dit is ook belangrijk bij Gods schepping – God heeft geen marionetten geschapen maar onafhankelijke wezens die zelf na kunnen denken om oprecht en deugdzaam te handelen. De Tora (voor Joden) en de Noachidische geboden (voor niet-Joden) heeft God aan de mensheid geschonken zodat we precies weten hoe we een deugdzaam leven kunnen leiden.

Spreuken 22:6
Oefen de knaap volgens de eis van zijn weg; ook wanneer hij oud geworden is, zal hij daarvan niet afwijken.

Ondanks bovenstaande punt van kritiek c.q. gemis heb ik het proefschrift met veel plezier gelezen. Het geeft een duidelijk beeld van wat Joods 'lernen' inhoudt en hoe belangrijk dit is. Het geeft ook aan dat het leven een leerproces is, een proces om naar God toe te groeien. Het gaat hierbij niet om de redding van de mens maar om het dienen van God. Door God te dienen kan de mens samen met God de wereld vervolmaken.

Meer informatie: Boeken over het Jodendom - recensies.

Lees verder

• Boekrecensie: Het Jodendom – dr. A. van der Heide
• Boekrecensie: Het Jodendom – Isidore Epstein
• Boekrecensie: Wijsheid uit de Joodse mystiek – P. Besserman
• Joodse visie: Joods onderwijs voor christenen (niet-Joden)
• Joods religieus onderwijs: de Bijbel en rabbijnse scholen