Boekrecensie: Ooggetuige in Israël – Aad Kamsteeg

'Ooggetuige in Israël ' (2011) van Aad Kamsteeg & Tjerk S. de Vries is een veelzijdig boek met persoonlijke ervaringen, gezichtspunten en opvattingen van mensen die in Israël wonen. De auteur probeert een zo eerlijk mogelijk beeld te geven van een verscheurde samenleving maar doet dit wel vanuit een christelijk standpunt. Wat zijn christelijke visie precies is wordt niet echt duidelijk omdat hij alleen materiaal wil aandragen en de lezer zelf wil laten bepalen wat zijn/haar oordeel is.

Gegevens

• titel: Ooggetuige in Israël
• auteur: Aad Kamsteeg
• fotograaf: Tjerk S. de Vries
• jaar: 2011
• uitgeverij: Buyten & Schipperheijn Motief, Amsterdam
• ISBN: 9 789058 815453

Inhoud van het boek 'Ooggetuige in Israël'

Ooggetuige in Israël is een verslag van een journalistieke reis naar Israël in een (gedeeltelijke ?) periode dat de Arabische lente aan de gang is. Er werd gesproken met politici en de man/vrouw in de straat, Joden en Palestijnen, orthodoxe rabbijnen en Messiaanse Joden, Joodse inwoners van Judea en Samaria, Druzen en Israëlische Arabieren.

Aad Kamsteeg wil met zijn boek niet zijn eigen mening opdringen. Hij vaart een middenkoers: enerzijds een warm hart voor de Joden en anderzijds steun aan rechtvaardige verlangens van de Palestijnen. Kamsteeg draagt materiaal aan en laat aan de lezer over om zelf tot een oordeel te komen. Hoe heeft hij dit gedaan? Door in de schoenen van de gesprekspartners te staan en oog te houden voor het groter geheel. In kaders zijn feiten en toelichtingen opgenomen.

Het boek begint met de geschiedenis en de godsdienst. Kamsteeg zegt dat zijn hart het sterkst uitgaat naar de Messiaanse Joden en laat hen dan ook uitgebreid aan het woord. Vervolgens aandacht voor Jeruzalem, de eisen van de Palestijnen, de economie (kloof arm-rijk), verre vrede en Israël in het internationaal kader.

Mening van Etsel

Op het eerste gezicht komt het boek redelijk rommelig over ondanks de thematische indeling van de hoofdstukken (niet duidelijk is wat de kaders zijn). Voor wie niet al te veel achtergrondkennis heeft van Israël zal niet alles even duidelijk te volgen zijn. Het gaat vaak van de hak op de tak. Desondanks is het boek met redelijk veel kennis van zaken geschreven en blijft Kamsteeg als auteur meestal boven de partijen staan. Zo wordt dan ook niet echt duidelijk welke positie hij zelf als christen inneemt. Hij schrijft over de visie van christen zionisten en de visie van veel andere christenen die weer anders denken. Ook uitgebreid aandacht voor de Messiaanse Joden waarvan Kamsteeg zegt dat zijn hart daar het sterkst naar uitgaat (hier wordt hij dus wel deelnemer in het boek). Hoewel hij in het hoofdstuk daarvoor ook de orthodoxe Joodse visie op de Messiaanse Joden weergeeft neemt hij die slechts voor kennisgeving aan. De orthodoxe Joden geven duidelijk aan dat het Jodendom van binnenuit wordt aangetast door de Messiaanse Joden. “Dit staat gelijk met sterven. En dat is het laatste wat de orthodoxen voor de Joodse ziel wensen.”

De vraag is of Aad Kamsteeg wel goed beseft wat nu precies het verschil is tussen Jodendom en christendom en vooral het feit dat het Jodendom alleen voor Joden bestemd is en er dus geen christelijke elementen bijgevoegd kunnen worden zoals de Messiaanse Joden dit doen. Wanneer zijn hart uitgaat naar de Messiaanse Joden dan lijkt hij geen begrip op te kunnen brengen voor de orthodoxe Joden die waarschuwen dat het Joodse volk zo verloren gaat. Kamsteeg lijkt niet goed doordrongen van dit zeer grote gevaar. Hij maakt ook helemaal niet duidelijk dat Messiaanse Joden een heel andere kijk op het Jodendom hebben dan de traditionele Joden: het aanbidden van een mens (Jezus), de erfzonde, de strijd tussen God en de Duivel, Joodse feesten die verbonden zijn met Jezus en dus op een christelijke manier gevierd worden, etc. Al dit soort zaken kent het traditionele Jodendom niet. In hoeverre zijn Messiaanse Joden dan nog geloofwaardig door te stellen dat ze op en top Joods zijn? In ieder geval niet Joods op de manier zoals het traditionele Jodendom voorstaat. Traditionele Joden kunnen niet anders dan de conclusie trekken dat Messiaanse Joden christelijk zijn (een christen is iemand die in Jezus gelooft). Tevens erkent Aad Kamsteeg dat er veel verschillen zijn binnen de Messiaanse Joodse gemeenschap. Er zijn Messiasbelijdende Joden die nog veel Joodse gebruiken hanteren maar er zijn er ook die dit juist helemaal niet doen. De geschiedenis heeft aangetoond dat het combineren van christelijke en Joodse gebruiken niet te rijmen valt. Alle Joden die in Jezus gingen geloven zijn uiteindelijk helemaal in het christelijk geloof opgegaan of zijn juist weer teruggekeerd tot het Jodendom door het geloof in Jezus vaarwel te zeggen. Met zijn (christelijke) kennis van de Hebreeuwse Bijbel kan Kamsteeg weten dat God niet toestaat dat het Jodendom religieuze ideeën van andere godsdiensten overneemt.

Het conflict tussen Joden en Palestijnen lijkt redelijk objectief beschreven. Maar Aad Kamsteeg probeert te veel een middenweg te vinden door zowel Joden als Palestijnen gelijk te geven. Dit lijkt een nobele gedachte, maar is het zeker niet. Palestijnen hebben enorm geleden, dat is waar. Maar het meeste leed is door henzelf veroorzaakt. De Palestijnen hadden allang een eigen staat gehad kunnen hebben sinds 1947. Helaas werd Joden nimmer een eigen staat gegund en daartegen hebben Palestijnen zich altijd met geweld verzet. Dat is de kern van het conflict. En dat Israël zich tijdens het verdedigen tegen Palestijns geweld ook fouten heeft gemaakt, doet verder niets af van het feit dat er allang een oplossing van het conflict had kunnen zijn.

Het hoofdstuk over de economie legt te veel de nadruk op de kloof tussen arm en rijk. Die is er zeker en moet ook aangepakt worden. Maar het klinkt mij te eenvoudig in de oren hiervan het neo-liberalisme van de Likoed de schuld te geven. Zou Israël socialistisch zijn gebleven zoals in de beginjaren dan had het zich economisch nauwelijks kunnen ontwikkelen als een high-tech staat wat Israël nu is geworden en zou de armoede nog veel groter zijn geweest onder grote delen van de bevolking. Tevens doet de regering Netanjahoe er veel aan om de Arabische en ultra-orthodoxe sectoren mee te laten doen aan de arbeidsmarkt. Armoede wordt voornamelijk veroorzaakt doordat deze twee bevolkingsgroepen nog te geïsoleerd leven.

Over de hele linie genomen is het een aardig boek opgesierd met foto's van fotograaf Tjerk S. de Vries. Het is met kennis van zaken geschreven ondanks een enkele tekortkoming die ik hierboven heb weergegeven.

Meer informatie: Jodendom en christendom: Tora en Noachidische geboden.

Lees verder

• Boekrecensie: Judea & Samaria – dominee Henk Poot
• Joodse visie: Messiaanse Joden worden niet geaccepteerd
• Joodse visie: Jan van Barneveld - Joden of christenen blind?
• Messiasbelijdende Joodse vrouw keert terug naar Jodendom
• Joodse identiteit: Jood die in Jezus gelooft is een christen