Boekrecensie: Liefdesverhalen – Samuel Josef Agnon

'Liefdesverhalen' (1990) is een bundeling van 6 korte verhalen die de klassieke prozaschrijver van de moderne Hebreeuwse literatuur de Israëliër Samuel Josef Agnon heeft geschreven. De verhalen hebben als centraal thema de liefde tussen man en vrouw die op 6 verschillende manieren wordt uitgewerkt. De kracht van de verhalen zit 'm in de menging van de Joodse traditie en het moderne levensgevoel. Agnon heeft in 1966 de Nobelprijs voor de Literatuur gewonnen.

Gegevens

• titel: Liefdesverhalen
• auteur: Samuel Josef Agnon
• jaar: 1990
• uitgever: Gooi & Sticht
• ISBN: 90 304 0527 9

Inhoud van het boek 'liefdesverhalen'

Er worden 6 liefdesverhalen verteld:

1. Getekende zielen
2. De vertelling van de Toraschrijver
3. Het bed van Sjlomo Jakov
4. Disgenoten
5. De dokter en zijn gewezen vrouw
6. Een ander gezicht

Getekende zielen
Agoenot betekent 'verankerde vrouwen'. Dit zijn vrouwen wier mannen er vandoor zijn gegaan en die niet mogen hertrouwen omdat niet duidelijk is of hun mannen nog leven. In dit verhaal gebruikt Agnon de term agoenot op Joods mystieke wijze waarbij de menselijke ziel aan haar lot is getekend en slechts tot ongeluk kan afwijken. De vorst Achiëzer maakt een verkeerde keuze voor zijn dochter, Dina haar ziel heeft verpand aan Ben Uri en Ezechiël bij Freidele hoort, loopt zijn plan op niets uit. Op het laatst blijft er niets over dan een legende.

De vertelling van de Toraschrijver
Dit betreft de spanning waaraan het Joodse vroomheid ideaal bloot staat. Het verwekken van nageslacht is belangrijk. Rafael is verliefd op de Tora en verwaarloost zo zijn vrouw. Dit wordt in het extatische moment van zijn sterven opgeheven.

Het bed van Sjlomo Jakov
Het gaat over het traditionele Joodse verleden dat met wrange humor verteld wordt zodat het niet alleen melancholisch is. Het Hooglied speelt een belangrijke rol in het verhaal. Hooglied vertelt over de eeuwige liefde tussen God en Israël. Het bed van Salomo, Hooglied 3:7, roept mystieke associaties op.

Disgenoten
Dit verhaal is het spiegelbeeld van 'Het bed van Sjlomo Jakov'. Het gaat over de sedermaaltijd waarbij het samen aanzitten geboden is. Maar het is niet vanzelfsprekend dat een niet-gehuwd stelletje zich onder hetzelfde dak bevindt.

'De dokter en zijn gewezen vrouw' en 'Een ander gezicht'
Beide verhalen hebben nauwelijks iets met de Joodse traditie van doen.

Mening van Etsel

Voor menig lezer zal een boek met de titel 'liefdesverhalen' andere associaties opwekken dan wat uit de inhoud van dit boek blijkt. Het gaat om de liefde zoals die in de traditionele Joodse omgeving wordt beleefd: geen romantisch gedoe dus.

Wat is liefde binnen het Jodendom?
Volgens Rebbe Menachem Mendel Schneerson (Chabad Lubavitcher Jodendom) is liefde de overwinning van de ziel over het lichaam. Liefde is geven en ontvangen. Het is de bron van alle menselijke interactie. Ware liefde betekent de verheffing die ons fysieke ik met God verbindt. Het is onbaatzuchtige liefde. Deze ontspring uit de ziel. De geest domineert over de materie, over tijd en ruimte. De wijsheid van God is ons te leren hoe wij moeten liefhebben om zo een spirituele plaats te vinden. Alleen de ziel kan die reis maken en de liefde is de taal die we moeten spreken. Zo spreken we met God. Liefde is dus een Goddelijke daad. Twee zielen die elkaar ontmoeten.

Wanneer we het over liefde hebben dan betekent dit feitelijk dat we op zoek zijn naar God. Het gaat om onzelfzuchtige liefde: boven je eigen behoefte uitstijgen. Zo kan je als mens groeien.

Onbaatzuchtige liefde betekent je kwetsbaar opstellen. Dat kan door eerst van jezelf te leren houden: wie ben je en wat voor taak heb je in de wereld. Alleen wanneer je in harmonie met jezelf leeft kan je in harmonie met een ander leven. Je moet je ego opzij schuiven en ruimte maken voor iets groters dan jij. Het gaat niet om jouw plannen maar om Gods plannen.

Dit is in het kort een Joodse visie op de liefde. Wie die kennis met zich meeneemt zal het boek van Agnon beter op zijn waarde kunnen schatten.

Lees verder

• Boekrecensie: Kinderen van Udim – Gila Almagor
• Boekrecensie: Een vrouw kennen - Amos Oz
• Boekrecensie: De zeezieke walvis - Ephraïm Kishon
• Boekrecensie: Als er een paradijs bestaat - Ron Leshem
• Boekrecensie: Moord in de kibboets - Batya Gur