InfoNu.nl > Recensies… > Kunst en cultuur > Waarom de hel naar zwavel stinkt, Salomon Kroonenberg

Waarom de hel naar zwavel stinkt, Salomon Kroonenberg

Waarom de hel naar zwavel stinkt, Salomon Kroonenberg In het boek "Waarom de hel naar zwavel stinkt" van Salomon Kroonenberg (Uitgeverij Atlas, 2011) gaan mythologie en geologie van de onderwereld hand in hand. Alle klassieke beschrijvingen van de hel hebben met elkaar gemeen dat de hel zich onder de aardkorst bevindt, maar over waar de toegang tot dit verschrikkelijke oord is, lopen de meningen uiteen. Salomon Kroonenberg gaat niet alleen op zoek naar de opening van de hel, maar neemt ons ook mee naar het rijke onderaardse archief.

Salomon Kroonenberg

Salomon Kroonenberg is sedert 1996 emeritus hoogleraar geologie aan de Technische Universiteit Delft. Van hem verscheen bij Uitgeverij Atlas eerder het met de Eurekaprijs (het beste populair-wetenschappelijke boek) bekroonde De menselijke maat. Het boek De menselijke maat heeft als onderwerp de aarde over tienduizend jaar. Kroonenberg relativeert hierin de rol van de mens op aarde en betoogt dat er in de huidige klimaatdiscussie onvoldoende rekening wordt gehouden met veranderingen op lange termijn.

Zijn boek "Waarom de hel naar zwavel stinkt" is opgedragen aan zijn kleinkinderen, een bijzondere manier om "de aarde door te geven"! Dit boek gaat aan de hand van de mythologie in op het binnenste der aarde, een onvervangbaar archief, een levend ecosysteem van onpeilbare rijkdom.

De hel

Een groot deel van de mensheid heeft het idee van hel en verdoemenis al lang aan de kant geschoven. Een overbevolkte onderwereld lijkt daarvan wel het bewijs. Maar die term "onderwereld" is wel ontleend aan de mythologie en over welke onderwereld je het ook hebt: pluis is het er niet. En zo zijn er in onze taal nog veel meer verwijzingen naar de hel te vinden. Alhoewel beschaafde verwensingen als "loop naar de hel" en "duivelsgebroed" al lang plaats hebben gemaakt voor "fuck you" en "tuig". Maar een helleveeg blijft wel een onaangename tante, vooral als het haar te heet onder de voeten wordt.
Hoe het ook zij, het hoe en wat van de onderwereld heeft de gemoederen duizenden jaren beziggehouden, getuige de Bijbel en de werken van vele klassieke schrijvers zoals bijvoorbeeld Homerus en Vergilius en veel later Dante. Als het om de beschrijving van de hel ging, aan fantasie geen gebrek. Maar - frappant aldus Kroonenberg - nu echt eens nadenken over het binnenste van de aarde, kwam er niet van; eigenlijk pas veel en veel later slaagde Leonardo da Vinci erin los van de Divina Commedia van Dante na te denken over het binnenste der aarde en nog weer anderhalve eeuw later komt Descartes in het vierde deel van zijn Principia philosophiae met een doorsnede van de aardbol.

Wel lieten de schrijvers zich inspireren door verschijnselen der natuur om aan te geven, waar de toegang tot de hel zich zou moeten bevinden. En dat was waar het unheimisch was: opborrelende gassen, angstaanjagende geluiden, grotten, onderaardse rivieren etc., vulkanische verschijnselen, alles geologisch verklaarbaar. Maar toen alleen nog mythologisch verklaarbaar: de hel! Omdat het werk van de ene schrijver diende als bron voor weer een andere schrijver en er altijd wel weer een eigen hellepoort in de buurt was, is er in de loop der tijden verwarring ontstaan over de exacte toegang tot de hel. Kroonenberg bezoekt al deze plaatsen aan de hand van tal van geschriften en analyseert daarbij geologisch gezien, waarom schrijvers een bepaalde plek al dan niet terecht tot ingang van de hel (met alles erop en eraan) hebben bestempeld.

La Divina Commedia van Dante

De canto's uit voornamelijk het Inferno van La Divina Commedia van de Italiaanse dichter en schrijver Dante Alighieri (1265-1321) zijn de leidraad in dit uiterst plezierig leesbare boek. Elk hoofdstuk van "Waarom de hel naar zwavel stinkt" wordt ingeleid door een vers uit één van de canto's. Een paar voorbeelden:
  • Bij het hoofdstuk "De ingang van de hel" van Kroonenberg doet Dante met zijn vers "laat varen alle hoop, wie binnentreden" meteen wel zijn zegje. Maar Kroonenberg laat zich niet afschrikken en gaat, aan de hand van teksten van Vergilius over de ingang tot het onderaardse, op onderzoek uit bij het Lago Averno (Napels).
  • Het hoofdstuk "Hebzucht" wordt voorafgegaan door een vers van Dante over mensen die de hemelpracht verspeeld hebben door heb- of spilzucht. Aanleiding voor Kroonenberg om een boekje open te doen over rijkdommen in de grond en allerlei vormen van mijnbouw.
  • In het Hoofdstuk "Het Monster Geryon" (Twee poten had hij, harig tot de oksels, de borst, de beide flanken en de rug met knoppen en met maliën volgeschilderd , aldus Dante) laat Kroonenberg ons kennismaken met de ondergrondse biodiversiteit.

En zo laat de schrijver in alle 17 hoofdstukken van zijn boek "Waarom de hel naar zwavel stinkt" de mythologie soepel overlopen in de geologie op een manier die je interesse wel moet wekken. Bijna spelenderwijs krijg je veel wetenswaardigs toegediend over van alles wat er zich tot grote diepte onder je voeten bevindt. Kroonenberg verontschuldigt zich, als het een keer al te scheikundig uitpakt ("even kiezen op elkaar"...). Maar dat gebeurt niet vaak. Kroonenberg schrijft als Beta met begrip voor de ontoereikende kennis van de Alpha. Behendig als de veerman Charon loodst hij je naar de andere kant (van het verhaal).
© 2011 - 2014 Plato, gepubliceerd in Kunst en cultuur (Recensies…) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Reis naar de hel in 'Waarom de hel naar zwavel stinkt'Op de Longlist voor de VPRO Bob den Uyl prijs 2012, de prijs die wordt uitgereikt aan het beste Nederlandstaligereisboek…
Zwavel en zwavelvergiftigingZwavel hoort bij de duivel, zo is het beeld. Of bij planeten waar veel vulkanen te vinden zijn. Zwavel is ook op onze ei…
Vrouw en voeding: mineralen macronutriëntenVrouw en voeding: mineralen macronutriëntenEvenwichtige en gezonde voeding voor een vrouw bestaat uit voldoende eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen, minerale…
De Noorse MythologieIn de Noorse mythologie spelen verschillende goden, godinnen, dwergen, elfen en reuzen een rol. Er zijn verschillende we…
Griekse mythologie, god HadesGriekse mythologie, god HadesHades kreeg van zijn vader Cronus het rijk van de onderwereld toebedeeld. Hij werd dus god van de dood, maar ook van de…

Reageer op het artikel "Waarom de hel naar zwavel stinkt, Salomon Kroonenberg"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Elizabet Bool, 28-01-2012 22:21 #1
L.s. zag dit boek in de bibliotheek, en als dochter van een ingenieur uit Wageningen, biologie, met alle roots, wat een prachtige combinatie van wetenschap en… tja, wat? Cultuur? Geologie? Moraal? In ieder geval, een superboek, wat ik ga kopen en geven aan een bevriend 'eilanddeskundige, in Frankrijk, Even bevlogen als Salomon Kroonenberg.

Infoteur: Plato
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Reacties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!