Boekrecensie: Noord Amerika, een geografie–De Pater/Verkoren

'Noord-Amerika, een geografie van de Verenigde Staten en Canada' is een boek van een aantal Nederlandse geografen. De redacteuren zijn Ben de Pater en Otto Verkoren. Het boek dateert uit 2007 en is dus tamelijk nieuw. Het is een regionaal geografisch boek met bespreking van de fysische, historische, culturele, politieke, bestuurs- en stadsgeografie en tevens van de bevolking en de economie. Een boek voor studenten sociale geografie en leraren aardrijkskunde in het bijzonder.

Gegevens

• titel: Noord-Amerika – Een geografie van de Verenigde Staten en Canada
• auteurs: Pim Beukenkamp, Cees Eysberg, Kees Gootjes, Jan Groenendijk, Virginie Mamadouch, Henk Ottens, Ben de Pater, Otto Verkoren, Jan van Weesep, Herman van der Wusten
• jaar: 2007
• uitgever: Koninklijke Van Gorcum BV, Assen
• ISBN: 978 90 232 41102

Inhoud van het boek 'Noord-Amerika – Een geografie van de Verenigde Staten en Canada'

Dit boek betreft een regionale geografie van Noord-Amerika. Er is gekozen voor een thematische opzet met aandacht voor traditionele geografische thema's (occupatiegeschiedenis, economie, demografie, fysisch milieu) en hedendaagse geografische fenomenen (internationale relaties, binnenlands bestuur, cultuur en steden). Er wordt meer aandacht besteed aan de VS dan aan Canada om demografisch, economische en politieke redenen: VS heeft 300 miljoen inwoners + vele illegalen; Canada heeft ongeveer 33 miljoen inwoners. Economisch en politiek heeft de VS op wereldniveau meer in de melk te brokkelen dan Canada. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met verwijzing naar literatuur en websites.

Fysische geografie
Het boek begint met de fysische geografie van Noord-Amerika. Na een geologische beschrijving komt het klimaat aan de orde dat zich kenmerkt door een grote diversiteit. Noord-Amerika kent vele klimatologische regio's: subtropisch, steppe, woestijn, mediterraan, zeeklimaat, subarctisch, toendra, ijskap, hooggebergte klimaat. Bij de bespreking van de natuurlijke ecosystemen komen aan de orde: bossen, bosbouw, graslanden, toendra's en permafrost. Ook is er aandacht voor de rivieren en hun stroomgebieden, rivieren als transportweg, de aanbod van en vraag naar water, natuurgevaren en natuurrampen. Het Noord-Amerikaanse landschap is een dorre monotonie en een overweldigend schouwspel.

Historische geografie
De geschiedenis van Noord-Amerika kan aan de hand van de overwinnaars (de Europese kolonisten) of aan de hand van de verliezers (de Indianen) verteld worden. Daarnaast zijn er ook inhoudelijke verschillen: politiek georiënteerd, cultureel, etc. In dit hoofdstuk aandacht voor de kolonisatiegeschiedenis en de rol van de geografische ruimte daarin.

Cultuurgeografie
De auteurs beschrijven de zogenaamde central values, het waardepatroon van mainstream America waarin dit patroon verschilt van dat van Canada, welke regionale verschillen waarneembaar zijn in dit patroon en hoe het zich ontwikkelt met de komst van niet-Europese immigranten.

De internationale politieke geografie
Aandacht voor de bilaterale relaties en de multilaterale relaties. Daarnaast behandelen de auteurs de transnationale organisaties.

Bestuur, lokale politiek en ruimtelijke inrichting
Er wordt uitgelegd wat het federale politieke systeem inhoudt. Daarna verdiepen de auteurs zich in de wijze waarop de verkiezing van vertegenwoordigende lichamen als het Congres geregeld is. De geografie van districten heeft veel invloed op de vorming van een meerderheid die een kandidaat in het Huis van Afgevaardigden brengt. Congresleden laten zich leiden door de belangen van hun district of staat. Ook aandacht voor de uitvoerende federale instanties. Het binnenlands bestuur wordt door de staten geregeld. Lokale besturen bepalen de ruimtelijke inrichting. De administratieve rechter moet bestuurlijke twisten over ruimtelijke kwesties beslechten tussen lokale besturen.

Bevolking en economie in de afgelopen decennia
De schrijver bespreekt de bevolking en hun banen in de Megalopolis (van Washington D.C. tot Boston) en de rest van Noord-Amerika. Er wordt gekeken naar de geografie van bevolking en economie. Wonen de meeste mensen in metropolitanen gebieden? En lijden deze gebieden meer onder de industriële neergang dan de niet-metropolitane gebieden? En wat kan gezegd worden over de dienstensector?

Structuur, dynamiek en functies van het stedensysteem
Kort worden beelden van de Amerikaanse stad en van de Amerikaanse stedelijke samenleving besproken. De meeste aandacht gaat evenwel uit naar de structuur, dynamiek en functies van de hedendaagse Noord-Amerikaanse steden. Er wordt gekeken naar de relatie tussen automobiliteit en de (ruimtelijke) ontwikkeling van metropolen. Ook het metropolilaniseringsproces wordt nader bezien met Boston en Atalanta als casestudies. Tot slot de betekenis van de metropolen binnen de VS op het wereldtoneel.

Mening van Etsel

Dit boek is vooral bedoeld voor studenten sociale geografie en leraren aardrijkskunde. Dat geldt voornamelijk voor de laatste twee hoofdstukken over de Megalopolis en het stedensysteem. Die zijn wat lastiger te lezen voor een niet-geograaf, d.w.z. er is wat achtergrondkennis voor nodig. De andere hoofdstukken zijn ook best de moeite waard voor niet-geografen zonder veel geografische kennis, vooral voor mensen die Noord-Amerika willen bezoeken als toerist. In dat geval kan achtergrondinformatie uit dit boek over het landschap, de cultuur, en de historie zeker behulpzaam zijn. Voor mensen die geïnteresseerd zijn in politiek, zoals journalisten, politici en bestuurders, zijn de hoofdstukken over de internationale politieke geografie en lokaal bestuur natuurlijk zeer boeiend om te lezen.

De kracht van dit boek zit 'm in het feit dat het door verschillende topgeografen is geschreven met allemaal hun eigen specialiteit. Er is daarnaast veelvuldig met kaders gewerkt om extra duidelijkheid te verschaffen met voorbeelden. Uiteraard ontbreken in dit boek de kaarten en tabellen niet die vaak meer kunnen vertellen dan woorden. Ook is het boek opgesierd met mooie c.q. boeiende foto's.

Dit boek is een echte aanrader voor de liefhebber (van de geografie) van de Verenigde Staten en Canada. Ondanks dat het een geografisch boek is, hoef je zeker geen geograaf te zijn om het boek positief te kunnen waarderen. Uiteindelijk hebben de meesten mensen op school aardrijkskunde gehad zodat ze enige mate kennis hebben van geografische begrippen.

Meer lezen over geografie? Ga dan naar mijn special over Geografische verkenningen.

Lees verder

• Geografie: Inleiding regionale geografie
• Regionale geografie volgens professor G.A. Hoekveld
• De Gelderse Vallei (regionale geografie) - Prof. Hoekveld