InfoNu.nl > Recensies… > Kunst en cultuur > Nietzsches Tranen

Nietzsches Tranen

Nietzsches Tranen Nietzsches Tranen is de titel van een boek van psychiater en schrijver Irvin D. Yalom. Van dit boek verscheen in februari 2011 de vijfentwintigste druk in Nederlandse vertaling bij uitgeverij Balans. Het oorspronkelijke boek When Nietzsche Wept werd reeds in 1992 gepubliceerd en is sindsdien een succes van tijdloze waarde.

Oude bekenden

Hoe meer je leest, hoe meer "oude bekenden" er op je pad komen. In het boek Nietzsches Tranen krijgen we niet alleen een beeld van Nietzsche zelf, maar wordt ook de nog jonge Freud geportretteerd als vriend van Dr. Breuer. Nietzsche werd sterk beïnvloed door Schopenhauer. De Schopenhauer Kuur is een ander boek van Irvin D. Yalom (zie mijn artikel "De Schopenhauer Kuur: een roman van Irvin D. Yalom".
In het boek Vaslav van Arthur Japin komen we Nietzsche ook tegen. Hij verbleef dan in het klein dorpje Sils in de Engadin. De huisknecht van Vaslav "Peter" beschrijft Nietzsche, zoals hij zich hem uit zijn jeugd herinnert. Zie mijn artikel "Vaslav, het nieuwste boek van Arthur Japin".
En de moeder van Schopenhauer hield er in Weimar een literaire salon op na en was bevriend met niemand minder dan Goethe.
Het zijn maar een paar voorbeelden, maar de groten der aarde blijven altijd inspireren.

Nietzsche

Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900) was een beroemde en invloedrijke Duitse filosoof en filoloog.
Nietzsche studeerde korte tijd theologie aan de Universiteit van Bonn, maar stapte over op filologie, waardoor hij vertrouwd raakte met klassieke literatuur en filosofie. Hij vervolgde zijn studie in Leipzig en in 1869 werd hij hoogleraar aan de Universiteit van Bazel.
Nietzsche werd 55 jaar. Voorheen nam men aan dat Nietzsche gestorven is aan syfilis, maar nieuwe wetenschappenlijke inzichten hebben hierover twijfel gezaaid.
Nietzsche werd ook wel de filosoof met de hamer genoemd door zijn plompverloren aanval op heersende ideeën.

Voor een uitgebreid verslag over leven, werk en filosofie van Nietzsche zie wikipedia/ Nietzsche.

Nietzsches tranen

De roman Nietzsches Tranen speelt zich af in Wenen aan het einde van de 19e eeuw. Hoofdpersonen zijn de filosoof Friedrich Nietzsche en Dr. Josef Breuer, één van de grondleggers van de psychoanalyse. De roman is een mengeling van feiten en fictie. De levenssituaties van de hoofdpersonen en de historische feiten kloppen. Fictief is dat Nietzsche en Breuer elkaar in werkelijkheid nooit ontmoet hebben.

Het verhaal
Nietzsche is wanhopig en loopt met zelfmoordplannen rond, omdat zijn geliefde Lou Salomé niet zijn vrouw wil worden. Na een driehoeksverhouding tussen Nietzsche, zijn vriend Paul Rée en deze uitzonderlijke dame, wordt het lot in Nietzsches nadeel beslecht. Deze zelfde Lou Salomé doet buiten Nietzsche om een beroep op Dr. Breuer om Nietzsche van diens wanhoop te genezen. Nietzsche loopt al jaren allerlei artsen af, omdat hij getergd wordt door vreselijke hoofdpijnen en onder dat mom komt Nietzsche uiteindelijk bij Breuer terecht op aanbeveling van vrienden. Hij weet niet dat Lou Salomé hierachter zit.
Met veel moeite krijgt Breuer het voor elkaar dat Nietzsche zich in de Lauzon-kliniek in Wenen laat opnemen. Breuer hoopt Nietzsche niet alleen van zijn fysieke klachten af te helpen, maar ook zijn wanhoop weg te nemen. Breuer verkeert zelf echter ook in een enorme crisis. Hij is geobsedeerd door een patiënte, ene Bertha. De obsessie voor Bertha is alleen maar een symptoom van een veel dieper liggend probleem: de onvrede met het leven, zoals hij dat deels onbewust gekozen heeft en het besef dat de tijd onomkeerbaar is en dat hij richting dood marcheert. In de sessies die de mannen tesamen hebben, zien we hoe de rollen langzaam maar zeker omgekeerd worden. Mede door de gesprekken met Nietzsche raakt Breuer van zijn obsessie af en omarmt hij opnieuw het leven dat hij tot dan toe geleefd had. Deze doorbraak wordt bereikt doordat Breuer zich laat hypnotiseren door zijn jonge vriend Freud en in een tijdsbestek van twee uur doormaakt hoe het zou zijn als hij zou breken met zijn huidige leven. De ervaring van iets onomkeerbaars wat in werkelijkheid niet onomkeerbaar is. Illusies komen pijnlijk boven water drijven.
Nietzsche komt er vervolgens met behulp van Breuer achter, dat ook zijn Lou slechts een illusie was.
De mannen nemen in vriendschap afscheid: Breuer keert terug in de veilge haven van zijn familie en werk. Nietzsche kiest voor de eenzaamheid.

God en de beschutting van de tempel
De echte gelovigen zijn benijdenswaardig. Aan de kapstok van het geloof kunnen ze hun hele hebben en houden ophangen. Geen moeilijke gedachten over de zin van het bestaan. De ongelovigen die niet over een scherpe blik beschikken en niet al te ver het leven in kijken, worstelen ook minder met de levenskwestie. Maar wee degenen die wel een scherpe blik hebben en inzien dat het zinloos is om verkeerde doelen te bereiken en nieuwe verkeerde doelen te stellen! Waarom moet je leven en hoe moet je leven? Als je God dood verklaart, moet je ook de beschutting van de tempel verlaten. Dat is het probleem waarmee Breuer worstelt en ook Nietzsche. Dan moet je een nieuw inzicht, een nieuwe moraliteit scheppen.

Aldus sprak Zarathoestra
Je moet bereid zijn jezelf in je eigen vlam te verbranden: hoe kun je nieuw worden als je niet eerst as geworden bent?
Dit is de boodschap die voorin het boek is opgenomen. De in het boek behandelde episode van het leven van Nietzsche is de kraamkamer voor zijn later gepubliceerde werk Zarathoestra.
Als een Phoenix uit je eigen as herrijzen. Oftewel jezelf en je levenskeuzes tot op het bot analyseren en dan opnieuw beginnen.

Amor Fati
Opnieuw beginnen kan op twee manieren: breken met alles- werk, liefde, familie, conventies - óf van je lot gaan houden. Amor Fati betekent: houd van je lot. Als je gelooft moet je wel van je lot houden, want het is immers God die de dingen zo voor jou beschikt. Als je niet gelooft en toch van je lot houdt, heb je ook een leitmotiv gevonden om verder te gaan. Alleen in het laatste geval sta je er alleen voor. Een lucide mens moet langs gapende afgronden.

Spannende sessies
Yalom is erin geslaagd om de sessies tussen Nietzsche en Breuer, die zeer aan elkaar gewaagd zijn, spannend te maken. Na iedere sessie schrijven beiden een verslag vanuit hun eigen invalshoek. Dat geeft de lezer een kleine voorsprong in het spel. Je leest mee in de verborgen agenda van zowel Nietzsche als Breuer.
© 2011 - 2014 Plato, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Schopenhauer kuur, een roman van Irvin D. YalomDe Schopenhauer kuur, een roman van Irvin D. Yalom"De Schopenhauer-kuur" is een uiterst leesbare roman van schrijver en psychiater Irvin D. Yalom. In de roman "De Schopen…
Foucault en Nietzsche: De overeenkomsten en de verschillenFoucault en Nietzsche: De overeenkomsten en de verschillenIn de filosofie zie je eigenlijk altijd dat filosofen op voorgaande filosofen voortbouwen. Zo is het ook met Foucault. I…
Boekrecensie: Siegfried  Harry MulischBoekrecensie: Siegfried Harry MulischDe laatste roman die Mulisch schreef heet 'Siegfried' uit 2001. Het is een knap in elkaar gezet verhaal over een poging…
Biografie van Friedrich NietzscheFriedrich Wilhelm Nietzsche werd op 15 oktober 1844 geboren in Weimar, Duitsland. Zijn vader was een dominee, die overle…
Nietzsche over MedelijdenDe filosoof Friedrich Nietzsche heeft net zoals de meeste filosofen stukken geschreven over deugd, ethiek en moraal. Zo…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia

Reageer op het artikel "Nietzsches Tranen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Plato
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Bronnen en referenties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!