Boekrecensie: Zinvol leven - Rebbe M. M. Schneerson

Zinvol leven (1997) is een boek over de Joodse wijsheden van Rebbe Menachem Mendel Schneerson (1902-1994), die geestelijk leider was van de Chassidische Chabad- of Lubavitcherbeweging, een belangrijke stroming binnen het orthodoxe Jodendom. In het het boek dicht Schneerson de kloof tussen spiritueel en materieel leven. Zinvol leven is een moderne handleiding geworteld in bijbelse wijsheid. Een recensie.

Gegevens

• Titel: Zinvol leven
• Auteur: rebbe Menachem Mendel Schneerson
• ISBN 90-6325-530-6
• Uitgevrij: Servire Uitgevers bv, Utrecht
• Jaar: 1997

Inhoud

Zo'n driehonderd jaar geleden ontstaat in Rusland het Chassidisme. Het is een nieuwe stroming binnen het Jodendom dat door de Ba'al Sjem Tov (1698-1760) wordt gesticht. Deze rabbijn zag dat vele Joden een gebrek hadden aan Joodse kennis en zo moeite hadden om Joods te blijven in barre tijden van antisemitisme.

Verkleed als schoenmakers, handelaren en zwervers gaan de Ba'al Sjem Tov en andere Joodse rabbijnen hun mede-Joden in het geheim op materieel en spiritueel gebied steunen. Zo ontstaat de Chassidische beweging. Talmoed studie (mondeling commentaar op de Tora, de eerste vijf Bijbelboeken), gebed en filosofie winnen aan invloed onder de Joden.

Chabad

Binnen het chassidisme ontstaan verschillende stromingen. Eén daarvan is het Chabad chassidisme, dat ook wel Lubavitcher Chassidisme genoemd wordt (vernoemd naar het plaatsje Lubavitch). Rabbijn Menachem Mendel Schneerson is de zevende leider van de Chabad-beweging. Hij wordt onderwezen door zijn vader, een groot Talmoed-geleerde, omdat er geen leraren zijn die het intellectuele niveau van de jonge Schneerson aankunnen. Hij gold als een wonderkind in de Tora en maakt zich de moeilijke materie snel meester. In 1941, als Menachem Mendel wis- en natuurkunde gestudeerd heeft in Leningrad, Berlijn en Parijs arriveert hij in New York. Daar leidt hij samen met zijn schoonvader het hoofdkwartier van de Chabad-beweging.

Chabad is de afkorting van chochma (wijsheid), biena (inzicht) en daät (kennis), de drie verstandelijke eigenschappen van de mens. Een mens die vanuit zijn verstand leeft en deze voedt met G'ddelijke zuiverheid zal geliefd zijn bij G'd en zijn medemens. In Zinvol leven worden problemen van het moderne leven beantwoord door de Tora wier onwankelbare waarheden zijn ingebed in de mensheid. In het boek worden de universele waarden van de Tora toegepast op het dagelijks leven, van het wonder van de geboorte tot aan het verdriet van de dood; van de technologische revolutie tot aan de definitie van G'd. Het boek is een samenvatting van de boodschap van de rebbe en bevat drie delen: De Mens, De Samenleving en G'd.

De Mens

De mens bestaat uit twee werelden: lichaam en ziel. De ziel is onze werkelijke structuur. Zij verbindt ons met G'd. Het geeft het lichaam kracht en leidt deze naar goede daden. Wil je een perfect en gezond mens zijn, dan is een harmonieuze samenwerking tussen lichaam en ziel van belang. De opdracht van de mens is een zinvol, productief en deugdzaam leven te leiden. Daarom is het van belang om de ziel -die constant in strijd is met het lichaam- te leren kennen zodat er persoonlijke groei kan plaatsvinden.

In verschillende hoofdstukken wordt deze persoonlijke groei behandeld. Vanaf de geboorte waarbij lichaam en ziel verenigd worden, tot aan de dood waarbij lichaam en ziel zich van elkaar scheiden. Besproken worden de zin van o.a. de kinderjaren, het huwelijk, liefde, ouder worden, pijn en lijden. Ten slotte wordt beschreven hoe een zinvolle dag er uitziet.

De Samenleving

De bedoeling van ons bestaan is dat we een zinvol leven leiden om de onvolmaakte wereld te vervolmaken. Daarom moet de mens verantwoordelijkheid nemen, om te beginnen bij zichzelf. Dat betekent handelen vanuit het besef dat de mens geen geïsoleerd individu is, maar dat hij deel uitmaakt van een grotere gemeenschap en dat iedereen voor elkaar verantwoordelijk is.

Daarbij komt de cruciale vraag aan de orde: Wat moet zwaarder tellen, de rechten van het individu of de belangen van de gemeenschap? Deze vraag wordt in het boek behandeld door te kijken naar de rol van de overheid, van het leiderschap (iedereen is in staat op zijn of haar manier een leider te zijn), van de samenwerking tussen vrouw en man, en van de wetenschap en de technologie.

G'd

Wie een zinvol leven wenst te leiden moet zich afvragen: Wat is G'd? En waarom heb ik G'd nodig in mijn leven? Omdat G'd de absolute werkelijkheid is moet Hij in Zijn termen gedefinieerd worden: 'Ik ben, die Ik ben" (Exodus 3:14). Op deze wijze verwoordde G'd de kern van zijn absolute werkelijkheid: Hij bestaat omdat Hij bestaat. De mens is niet in staat om G'd te definiëren. Dan zou hij moeten zijn als G'd. De kwestie is dat hij G'd niet kan vinden. De mens moet daarom toestaan dat G'd hem vindt. G'd wenst een verblijfplaats in deze lagere wereld. Doel van het menselijk leven is om de stoffelijke wereld voor G'd te vervolmaken. Door G'd in het leven toe te staan krijgt de mens toegang tot de absolute werkelijkheid.

Het boek behandelt vervolgens geloof en rede om het hoogste te ervaren; de band tussen de mens en G'd (éénworden met G'd); wonderen (in het gewone het bijzondere herkennen); goed en kwaad; en verlossing van de duisternis van de stoffelijke wereld, van een doelloos leven en van twijfels en angsten.

Inzicht

Het boek Zinvol leven geeft een ongelooflijk inzicht in tweeduizend jaar Joodse wijsheid. Lezers, zowel Joden als niet-Joden, kunnen hier veel uit leren. Het is een heel modern praktisch boek over het Joodse geloof. Dit boek is uitermate geschikt voor een ieder die op zoek is naar een eigen antwoord op zijn of haar leven, maar zich willen laten leiden door universele waarden.

Meer over Chassidisme is te lezen in mijn special Verschillende Chassidische stromingen binnen het Jodendom. Meer lezen over spiritualiteit? Lees dan mijn special Naar een Joods spiritueel leven. Meer boekrecensies zijn te lezen in mijn special Recensies van boeken.