Boekrecensie: Hoogste tijd - Harry Mulisch

'Hoogste tijd' (1985) van Harry Mulisch gaat over een tweederangs toneelspeler, Uli Bouwmeester, die al met pensioen is maar plotseling een aanbod krijgt om een hoofdrol te spelen in een toneelstuk dat gaat over een succesvolle acteur Pierre de Vries. Het blijkt voor Uli Bouwmeester een te moeilijke stap te zijn om vanuit de anonimiteit in de spotlights te staan.

Gegevens

• titel: Hoogste tijd
• auteur: Harry Mulisch
• jaar: 1985
• uitgeverij: De Bezige Bij
• ISBN: 90-234-6087-1

Inhoud boek 'Hoogste tijd'

Het boek bevat vijf bedrijven en gaat over een toneelvoorstelling in het theater. Uli Bouwmeester is een oude acteur die nooit erg heeft uitgeblonken. Uit het niets ontvangt hij een uitnodiging om een hoofdrol in een productie van een theatergroep in Amsterdam te spelen. Het stuk heet Noodweer over de laatste optredens van Pierre de Vries (een oude homoseksuele acteur) en is geschreven door Leo Siderius. De vrouw van Bouwmeester is overleden (dit doet hem minder dan de verdwijning van zijn hond). Hij heeft geen kinderen. Hij woont met zijn zuster en doet verder niets dan afwachten tot hij komt te overlijden. Dan komt de uitnodiging.

De roman volgt Uli Bouwmeester wanneer hij zijn rol in het stuk accepteert en de wereld van het theater opnieuw betreedt. De toneelgroep is een relatief kleine groep met wat financiële problemen zoals zoveel staats gesubsidieerde toneelgroepen. Mulisch beschrijft de vreemde theatrale wereld, zowel van voor als achter de schermen. De lezer leest over de repetities waarbij Bouwmeester helemaal opbloeit. Hij probeert zelfs zijn jonge collega Stella Middag te versieren. Bouwmeester treedt op als een soort mentor voor de jongere generatie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde hij voor de bezettende Nazi's en werd kort geïnterneerd na de oorlog. Maar hij werd niet vervolgd. Het einde van de roman is niet geheel onverwachts waarin Bouwmeester niet meer de hoofdpersoon is omdat hij tijdens de première sterft, maar Pierre de Vries. Van fictief gaat het dus naar 'realiteit.' De overgang van Bouwmeesters rustige leventje naar de spotlight is te groot geweest. Uli gaat helemaal op in de rol van Pierre. Pierre de Vries is zoals Uli Bouwmeester had willen zijn maar nooit is geworden. Het thema van het boek is de relatie tussen verbeelding en werkelijkheid.

Mening Etsel over het boek 'Hoogste tijd'

Hoewel het boek goed te lezen is, is het eind redelijk verwarrend wanneer de hoofdpersoon opeens verandert van Uli Bouwmeester in Pierre de Vries. Maar als het verhaal goed gevolgd wordt was dit ook wel te verwachten. Uli Bouwmeester had zoals Pierre de Vries willen zijn, een succesvol acteur. Mulisch geeft een mooi kijkje achter de schermen van de toneelwereld. Als buitenstaander ben ik daar verder helemaal niet in thuis en kan er moeilijk een oordeel overgeven. Wel is het verhaal interessant en ook de uitwerking van het thema (relatie tussen verbeelding en werkelijkheid). Volgens kenners schijnt dit één van de beter boeken van Harry Mulisch te zijn. Dat is goed mogelijk omdat Mulisch zelf ook heel wat toneelstukken geschreven heeft en dus goed op de hoogte is van die wereld. De personages komen realistisch over. Zelf vind ik het boek redelijk interessant maar niet echt spannend.

Voor middelbare scholieren lijkt dit boek zeker geschikt om op de boekenlijst te zetten. Maar ook andere lezers zullen van dit boek genieten.

Meer informatie in onze special: Joodse schrijvers: boeken van Harry Mulisch