Boekrecensie: Zionoco - Leon de Winter

'Zionoco' is een boek van Leon de Winter uit 1995. Het gaat over de seks verslaafde rabbijn, Sol Mayer, die in een midlifecrisis verkeert. Sinds de dood van zijn moeder, hij is dan vijftien, heeft hij een slechte relatie met zijn vader Mordechai. Op enig moment lijkt het erop dat zijn vader in Suriname is verdronken tijdens een boottocht, maar Sol vindt hem terug op de berg Zionoco. Zijn vader sterft dan en Sol neemt de gemeente van zijn vader, een Indianenstam, over.

Gegevens

• titel: Zionoco
• auteur: Leon de Winter
• jaar: 1995
• uitgeverij: De Bezige Bij
• ISBN: 978 90 234 2862 6

Inhoud boek 'Zionoco'

Sol Mayer is een Nederlandse liberale rabbijn die in New York woont. Hij bevindt zich in zijn midlifecrisis (hij is 42 jaar). Hij is seks verslaafd en raakt verliefd op een zangeres van een bandje. Hij heeft grote problemen om zijn seksuele fantasieën onder controle te houden. Zelfs bidden en studie van de Talmoed bieden geen oplossing. Hij houdt lezingen, maar hij gelooft zelf niet wat hij verkondigt. Hij ziet het Jodendom als een geïnstitutionaliseerd bedrog. Hij worstelt met de gedachte dat God de mensheid in de steek heeft gelaten. Zijn vrouw heeft ondertussen een grote kinderwens maar kan geen kinderen krijgen. Om zijn problemen te verdringen grijpt hij vaak naar de fles en bezat zich. Naast deze theologische en seksuele crisis, worstelt Sol ook met het onverwerkte verleden met zijn vader, Mordechai Mayer. Net zoals God de mensheid in de steek heeft gelaten, zo heeft zijn vader hem in de steek gelaten. Deze trekt zich terug in zijn werk nadat zijn vrouw (Sols moeder) is overleden. Door een seksuele escapade kan zijn vader niet meer in Nederland werken en belandt hij samen met Sol in New York. Ze krijgen op den duur ruzie en dat wordt niet meer uitgepraat. Wanneer Mordechai Mayer niet terugkeert van een boottocht in Suriname, besluit Sol zelf rabbijn te worden. Hij hoopt daarmee al zijn mislukkingen goed te maken wat kapot was gemaakt door zijn seksuele fantasieën. Hij gaat op zoek naar zijn vader in Suriname. Hij vindt hem op de Zionoco berg. Zijn vader blijkt rabbijn te zijn van een Indianenstam en is nu stervende. Hij denkt dat Sol de Masjiach (messias) is die verlossing komt brengen. Wanneer zijn vader is overleden besluit Sol om zelf rabbijn te worden van de Indianenstam.

Mening Etsel over 'Zionoco'

Sol heeft vanaf het begin niet in God gelooft. Hij vindt dat God de mens in de steek heeft gelaten, zoals zijn vader hem in de steek laat. Sol wil niet op God wachten en gelooft in wonderen. Zo'n wonder komt er. Wanneer zijn vader in Suriname verdwijnt krijgt Sol voor het eerst de behoefte om te bidden. Hij is op zoek naar het gebedenboek van zijn vader maar vindt die niet. Hij drinkt een fles Remy Martin en plotseling ziet hij al kotsend zijn vader. Dat dit het moment is dat hij tot God is gekomen houdt Sol voor zichzelf. Hij spreekt in algemene termen over wonderen. Hij probeert in de voetsporen van zijn vader als rabbijn te treden maar dat mislukt. Het Jodendom blijft voor hem een korset waartegen hij zich verzet. Hij komt tot het inzicht dat het goddelijke geopenbaard wordt in de spontane krachten van liefde en lust. Maar dan wordt hij ontslagen en afgeschreven als rabbijn. Hij reist af naar Suriname waar hij nog als rabbijn terecht kan. Door de Verlichting dacht de mens het zonder God te kunnen. De mens stelde grenzen aan God. Het is dan ook de mens die Hem moet terugroepen. Sol Mayer steekt zijn hand uit om het wonder tegemoet te treden. Hij weet wat hem te doen staat: zijn vader opzoeken die in Suriname verdwenen was. Hij gaat naar de berg Zionoco. Daar ontmoet hij zijn stervende vader en volgt hem op als rabbijn van een Indianenstam.

Eigenlijk vertelt dit verhaal vooral de visie van het liberale Jodendom. Sol is duidelijk geen orthodox rabbijn. Een orthodox rabbijn spreekt niet over de Verlichting en dat de mens God heeft afgewezen. God heeft zich, volgens de orthodoxie, na de Schepping teruggetrokken c.q. verborgen gehouden om de mens een onafhankelijk bestaan te geven. De mens kan met zijn vrije wil voor God kiezen of Hem negeren. Maar ondanks dat God zich verborgen houdt is Hij toch constant aanwezig.

Het zou mooi geweest zijn wanneer Leon de Winter het poeriem verhaal in zijn boek als leidraad had genomen. Poeriem is het feest waarin de Joden de antisemiet Haman, die alle Joden wil vernietigen, weten te verslaan. Poeriem is het symbool van 'verborgenheid'. Niet één keer wordt de naam van God in het boek genoemd en toch weten de Joden als door een wonder zich gered uit de handen van Haman. God verstopt zich en toch gebeurt een wonder, een openbaring van Goddelijke aanwezigheid. Hamans decreet vond geen doorgang omdat de Joden berouw toonde. Zo had De Winter een link kunnen leggen tussen het berouw van Sol over zijn verleden en zijn 'ontdekking' van God. Weliswaar wordt Sol niet bedreigd door een Haman, maar zijn seksuele verslaving vormt wel een bedreiging voor hem persoonlijk.

Verder een geslaagd boek dat vlot is te lezen en redelijk origineel is.

Meer informatie in onze special Joodse schrijvers: boeken van Leon de Winter.