Kleine Landjes - Jelle Brandt Corstius

Correspondent in Moskou Jelle Brandt Corstius beschrijft in het boek ‘Kleine Landjes’ een vijftal autonome deelrepublieken van Rusland, gelegen in de Kaukasus. Hij heeft oog voor de absurde kanten van het dagelijkse leven in deze afgelegen gebieden die geteisterd worden door conflicten. De bekendste van de vijf landjes is Tsjetsjenië. Daarnaast bezoekt Brandt Corstius Kalmukkië, Abchazië, Karatsjaj-Tsjerkessië en Ossetië.

Kleine Landjes

• Kleine landjes, berichten uit de Kaukasus
• Auteur: Jelle Brandt Corstius (website auteur)
• Uitgeverij: Prometheus, Amsterdam, 2009 (website uitgeverij)
• ISBN 978 90 446 13117
• 170 pagina’s

De hoofdstukken zijn bewerkingen van columns die Brandt Corstius in 2008 schreef voor het dagblad Trouw. In Tsjetsjenië bezoekt hij het filmfestival ‘De Ark van Noach’ en doet vooral verwoede pogingen om onder het alziend oog van de persvertegenwoordiger uit te komen. En passant maakt hij kennis met een lokaal gebruik: het ontvoeren van een huwbare vrouw in opdracht en op verzoek van een geïnteresseerde man.

Russen zijn goede schaakspelers. Denk maar aan Gary Kasparov. In Kalmukkië weet iemand het edele schaakspel op lugubere wijze in te zetten, door net zoveel moorden te willen plegen als er schaakvelden zijn. Het lukt hem bijna.

Het onderzoekscentrum voor apen in Abchazië, waar deze dieren werden klaargestoomd voor ruimtereizen; de plastic tas van de Russische geheime dienst FSB (opvolger van de KGB) die hij cadeau krijgt in Karatsjaj en die Brandt Corstius later nog goed van pas komt; en het op een vliegende schotel lijkende (en overigens gesloten) restaurant in de bergen en te zien op de voorkant van het boek, zijn evenzovele voorbeelden van merkwaardige zaken in kleine landjes.

Observeren

Brandt Corstius observeert met genegenheid de volkeren in de Kaukasus. Steeds weet hij de grote wereldgeschiedenis terug te brengen tot de soms absurdistische gevolgen voor de gewone man (of vrouw) die het ook allemaal niet kan helpen. Het boek is ook een ode aan de inventiviteit waarmee de mensen ter plekke zich steeds weer uit benarde situaties weten te redden. Brandt Corstius is een man van de zandpaden en de kronkelwegen. Achter elke bocht verrast hij met nieuwe gezichtspunten.

Kaukasus

De Kaukasus ligt tussen de Zwarte Zee en de Kaspische Zee en is ongeveer 1300 km lang en circa 200 kilometer breed. In het gebied liggen enkele landen die sinds het uiteenvallen van de Sovjet Unie in 1991 onafhankelijk zijn geworden (Georgië, Azerbeidzjan en Armenië). Ten noorden daarvan bevinden zich enkele autonome republieken van de Russische Federatie. In het boek passeren daarvan een vijftal de revue. De versplintering in landen, bevolkingsgroepen en religies in het bergachtige, vaak ontoegankelijke gebied heeft geleid tot de benaming ‘Balkan van het Oosten’. De geschiedenis van deze volkeren is er één van voortdurende strijd met belagers van buiten, maar vooral ook van gevechten onderling.

De auteur

Jelle Brandt Corstius (Bloemendaal, 1978) stamt uit een geslacht van schrijvers. Zowel grootvader Jan (o.m. oprichter van het Humanistisch Verbond), vader Hugo en zus Aaf hebben zich in het schrijven bekwaamd. Jelle studeerde in Groningen geschiedenis en journalistiek. Daarna was hij enkele jaren redacteur bij het televisieprogramma Barend en van Dorp. In 2005 verhuisde hij naar Moskou, waar hij freelance correspondent is voor Trouw en De Standaard. Hij maakt TV-programma’s over Rusland voor de VPRO: Van Moskou tot Magadan (2009) en Van Moskou tot Moermansk (2010). Jelle Brandt Corstius publiceerde in 2008 het boek Rusland voor Gevorderden, vol met absurdistische ontmoetingen met de gewone Rus.

Filmpjes

Leuk is dat je op de website van de auteur filmpjes kunt aantreffen van situaties uit het boek. Dat is op twee manieren een waardevolle aanvulling: bij het bekijken tijdens het lezen kun je constateren dat het boek de situaties waarheidsgetrouw weergeeft. Je gaat als het ware met de auteur samen op reportage. Beter is het nog om de filmpjes pas achteraf te bekijken, dus na het boek gelezen te hebben. Dan kun je vaststellen in hoeverre je eigen verbeelding op de loop is gegaan met de beschreven situatie in het boek. Erg verrassend!