Boekrecensie: Als er een paradijs bestaat - Ron Leshem

In 2000 trok het Israëlische leger zich terug uit Zuid-Libanon. Het had daar 18 jaar gezeten sinds de inval in 1982. Het voerde eerst strijd tegen de PLO en verjaagde die. Later vulde Hezbollah het gat en bond deze de strijd aan tegen Israël. Over de laatste jaren van die periode gaat het boek 'Als er een paradijs bestaat' van Ron Leshem. Een roman over het wel en wee van de moderne oorlogsvoering waar strijd afgewisseld wordt door verveling.

Gegevens

• titel: Als er een paradijs bestaat
• auteur: Ron Leshem
• jaar: 2008
• uitgeverij: Meulenhof
• ISBN: 9789029080286

Inhoud boek 'Als er een paradijs bestaat'

Erez is compagnieleider in het Israëlische leger. Hij is met zijn mannen gelegerd in het middeleeuwse fort Beaufort dat een belangrijke uitkijkpost is in Libanon. Vanwege de hoge ligging is het een makkelijk doelwit voor Hezbollah. Constant wordt de fort aangevallen met raketten. Na 18 jaar houdt Israël het voor gezien en trekt zich terug. Zes jaar later moest het weer terugkeren om strijd te voeren tegen Hezbollah. In het boek komt de strijd tussen Israël en Hezbollah aan de orde. Maar ook de verveling waarmee de soldaten soms dagenlang te maken hebben. Die tijd wordt vooral gespendeerd aan het praten en fantaseren over seks.

Ron Leshem heeft dit boek kunnen schrijven op basis van gesprekken die hij voerde met soldaten als oorlogsverslagever. Die soldaten vertelden hem wat er allemaal gebeurde bij Beaufort. Leshem maakte er vervolgens een roman van. Het boek kreeg de Sapir-prijs, de belangrijkste literarire onderscheiding in Israël. Ook werd een film gemaakt van het boek: Beaufort.

Stukje tekst
'Ja,' zei hij. 'Ik ben een van die degelijke figuren die vindt dat de instandhouding van de veiligheidszone in Zuid-Libanon van essentieel belang is om de nederzettingen in Noord-Israël te beschermen tegen de groeiende bedreiging die Hezbollah heet. En Beaufort, de heerschappij over Beaufort, met zijn topografische hoogte, is nou net datgene wat verschil maakt. We hebben jullie niet voorgelogen toen we zeiden dat wij geloven dat onze aanwezigheid hier voorkomt dat de terroristen Kirjat Sjmona naderen en we logen niet toen we zeiden dat door de terreur die op de voorpost gericht is en niet op de grens bij Metullah, er burgerlevens gered zijn. Daar geloven we in. Ik tenminste wel. Ik ben bang. Ik heb er geen idee van wat er de dag erna zal gebeuren.' Dat is wat hij zei. 'Maar wie weet, misschien vragen we ons naderhand, als alles achter de rug is, wel af waarom we niet jaren eerder aan een terugtrekking hebben gedacht. Hoe het kwam dat we ons bezighielden met tactiek, zonder strategie. Het is niet eenvoudig. Helemaal niet.'

Mening Etsel over boek 'Als er een paradijs bestaat'

Het is gelukkig geen anti-oorlogsboek geworden. Niet dat in dit boek het soldatenleven wordt geroemd, maar er wordt tenminste geen zinloze kritiek op Israël geleverd als zou het verblijf in Zuid-Libanon zinloos zijn geweest. Wel vraagt de auteur zich af of terugtrekking niet eerder had gekund. Maar inmiddels hebben we gezien dat in 2006 het conflict opnieuw oplaaide. En het is allerminst zeker dat in de toekomst niet opnieuw een confrontatie tussen Hezbollah en Israël zal plaatsvinden. In dat op zicht kan zelfs betwijfeld worden of de terugtrekking uit Libanon überhaupt wel verstandig is geweest.
Leshem weet goed weer te geven wat de soldaten voelen. Hoe absurd oorlog is blijkt wel uit het stukje waarin na een aanval van Hezbollah de Israëlische soldaten opzoek gaan naar het hoofd van hun collega. Ron Leshem geeft een compleet beeld van het leger waarin niet-religieuze Joden samen vechten met religieuze Joden. Zelfs religieuze Joden hebben moeite om niet aan seks te denken in tijden van verveling. Anderzijds is er toch ook wel respect van de niet-religieuze Joden voor de gebeden die worden opgezegd.
Het boek beschrijft alleen de oorlogssituatie door een Israëlische bril bekeken. Hoe de Libanese bevolking eronder lijdt wordt niet aangeroerd. Dat kan voor lezers een minpunt zijn. Maar Leshem heeft verder niet bedoeling gehad om de hele oorlog te beschrijven. Meer gaat het om het leven van de soldaten, hun angsten en verveling. Gelet op de negatieve publiciteit die Israëlische soldaten veelal ontvangen in de media en de meeste mensen geen idee hebben wat de soldaten allemaal meemaken en hoe ze dit ervaren, is dit boek zeker een aanwinst.

Meer informatie in onze special Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel III). Meer informatie: Boeken over Israëlisch leger en geheime diensten I. Meer informatie: Boekrecensies van Israëlische schrijvers.