InfoNu.nl > Recensies… > Kunst en cultuur > Boekrecensie: Siegfried Harry Mulisch

Boekrecensie: Siegfried Harry Mulisch

Boekrecensie: Siegfried  Harry Mulisch De laatste roman die Mulisch schreef heet 'Siegfried' uit 2001. Het is een knap in elkaar gezet verhaal over een poging Hitler via fictie te verklaren omdat dit op andere manieren onmogelijk is gebleken. Door een verband te leggen met Nietzsche die God als dood verklaarde, wordt Hitler, die verwekt werd toen Nietzsche ging aftakelen, gezien als de vertegenwoordiger van het Niets. Een logische verklaring of volkomen uit de lucht gegrepen?

Gegevens

  • titel: Siegfried
  • auteur: Harry Mulisch
  • jaar: 2001
  • uitgeverij: De Bezige Bij
  • ISBN: 978-90-234-2717-9

Inhoud boek 'Siegfried'

Siegfried begint met het verhaal van Rudolf Herter, een internationaal bekende Nederlandse schrijver die in Wenen een lezing houdt. Rudolf Herter heeft veel overeenkomsten met Harry Mulisch zelf. Beiden hebben talloze verhalen over Hitler geschreven, maar ze voelen nog steeds dat ze het onderwerp niet helemaal hebben kunnen bevatten. Elke poging Hitler te verklaren faalde compleet. In Siegfried stelt Herter voor om via fictie een net rondom Hitler te maken. Het eerste derde deel van het boek gaat over Herter. Via verschillende interviews en conversaties blijft Herter denken hoe zijn Hitler-concept uit te breiden, van welke benadering te nemen. Inspiratie krijgt hij uiteindelijk via een oud echtpaar Ullrich en Julia Falk die hem benaderen. Zij weten iets wat niemand anders weet. Zij werkten voor Hitler. Zij weten dat Eva Braun een kind had van Hitler: Siegfried. Omdat het Hitler niet schikt op dat moment een kind te hebben, doen de Falks of het kind van hen is. Julia doet of ze zwanger is en Eva Braun blijft buiten de publiciteit. De Falks voeden het kind op als ware het hun eigen kind dicht in de buurt van Eva Braun en Hitler. Dit verhaal vertellen de Falks aan Herter waar hij mee kan doen wat hij wilt na hun dood. Dit is precies wat Herter nodig heeft. Hij heeft nu enige begrip van het fenomeen Hitler. Met behulp van Nietzsche wordt er een deel van het fenomeen Hitler verklaard. Herter gaat rusten en wordt niet meer wakker. Het laatste deel gaat over het dagboek van Eva Braun in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog.

Mening Etsel over het boek 'Siegfried'

Het belangrijkste gedeelte uit het boek is de conclusie die Rudolf Herter trekt. Hitler vertegenwoordigde het Niets toen God eenmaal dood was verklaard door Nietzsche. Hitler was de absolute Antichrist. Nietzsche heeft volgens de schrijver het gedachtegoed van Hitler aangekondigd en tot in de details voorzien. Nietzsche wist wat er ging gebeuren. Er kan geen sprake zijn van toeval omdat met de verwekking van Hitler het verval van Nietzsche inzette. In negen maanden tijd werd het brein van Nietzsche waarin de gedachten over het Niets waren opgekomen verwoest. Nietzsches waanzin duurde even lang als de heerschappij van Hitler. Dit moet volgens Rudolf Herter de waarheid zijn.

Het is een typische Mulisch redenatie. Het zit knap in elkaar maar het snijdt geen hout. Als domineeszoon redeneerde Nietzsche vanuit de christelijke visie op God. Dat is een andere dan de Joodse visie. Christenen beschouwen God als persoon die in de figuur van Jezus op aarde is gekomen. Bovendien wordt het kwaad (Antichrist) gezien als een onafhankelijk kracht die los van God staat. Voor Joden is God echter een Eenheid die niet met menselijke maatstaven te beschrijven is. God omvat alles zowel het goede als het kwade. God staat buiten ruimte, tijd en materie welke Hij geschapen heeft. Zouden ruimte, tijd en materie weggehaald worden dan blijft er 'niets' over. Dat is niet helemaal juist want God blijft immers nog bestaan.

De redenatie die Nietzsche hanteerde dat God dood is omdat de nieuwe wetenschap en het rationalisme God ongeloofwaardig maakten, klinkt dan ook lachwekkend in de oren van religieuze Joden. Wanneer Mulisch via zijn alter ego Herter redeneert dat Hitler het Niets vertegenwoordigt na de dood van God, dan zal een religieuze Jood zeggen dat er niets is buiten God (precies het tegenovergestelde dus). Het enige dat bestaat is God die er altijd was, is en zal zijn. Dat betekent dus dat Niets (Hitler) afhankelijk is van God en niet een onafhankelijke kracht is los van God. Ondanks dat God Absolute Goedheid is is het kwaad ook van God afkomstig. Waarom kan Herter c.q. Mulisch het kwaad niet zien als van God afkomstig? Waarom laat Mulisch zich leiden door christelijke gedachten?

Uiteraard is niet alleen Mulisch degene die over het kwaad van Hitler heeft nagedacht. Ook in het Jodendom heeft men getracht dit te verklaren. Meestal kan voor kwaad een bepaalde reden worden gegeven. Zo werd de verwoesting van de Eerste Tempel veroorzaakt door zonden. De verwoesting van de Tweede tempel is echter onverklaarbaar. De Joodse wijzen noemen het sinat chinam, onrechtvaardige haat. Ook de Holocaust wordt gezien als onrechtvaardige haat. Het enige dat we weten is dat God ook het kwaad en figuren als Adolf Hitler heeft geschapen, maar waarom dat zo is blijft tot de verlossing onduidelijk. Ooit krijgt ook Harry Mulisch dus het echte antwoord op zijn vraag wie Adolf Hitler was en waarom hij handelde zoals hij handelde.

Lees verder

© 2009 - 2014 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Boeken: fictie & non-fictie - Wat is leuker om te lezen?Boeken: fictie & non-fictie - Wat is leuker om te lezen?Bij een fictief verhaal gaat het om een denkbeeldig verslag van gebeurtenissen. De lezer leeft mee met de hoofdfiguren u…
Boekrecensie: Hoogste tijd - Harry MulischBoekrecensie: Hoogste tijd - Harry Mulisch'Hoogste tijd' (1985) van Harry Mulisch gaat over een tweederangs toneelspeler, Uli Bouwmeester, die al met pensioen is…
Het theater, de brief en de waarheid - Harry MulischHet theater, de brief en de waarheid - Harry MulischHet theater, de brief en de waarheid is het boekenweekgeschenk van 2000 geschreven door Harry Mulisch. Het is geschreven…
Boekrecensie: De pupil - Harry MulischBoekrecensie: De pupil - Harry MulischDe pupil is een novelle van Harry Mulisch. Het gaat over de literaire schrijverschap van een 18 jarige Nederlander in It…
Boekrecensie: Zaak 40/61 - Harry MulischBoekrecensie: Zaak 40/61 - Harry MulischZaak 40/61 is een boek van Harry Mulisch welke handelt over het Eichmann proces dat in 1961 in Israël is gevoerd. Mulisc…

Reageer op het artikel "Boekrecensie: Siegfried Harry Mulisch"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Rob Ek, 03-11-2010 14:06 #1
In de Advaita Vedanta en Zen (beide stromingen uit het Boeddhisme afkomstig) staat het Niets, voor het Niet-Iets. De Leegte. Een en geen-twee. Voor het non-duale. Het vormloze, het Ondoorgrondelijke, het Onkenbare, het Eigenschapsloze, totaal ontoegankelijk voor het duale denken. De Mystici uit deze bewegingen melden dat het de Ongrond is van het bestaan. Om vormen te kunnen waarnemen moet de waarnemer vormloos zijn, om bewegingen te kunnen zien, moet het zien bewegingsloos zijn. Alleen Niets kan iets waarnemen. Alleen het Tijdloze kan tijd waarnemen.

In die zin is het Niets de Onkenbare potentie. Het is datgene waarin de manifestatie zich ontplooit. En zoals bekend is manifestatie dualistisch. Alles funtioneert binnen het raam van polariteiten, van de tegenstellingen waartussen beweging ontstaat. Goed en kwaad zijn daarom nooit tegenstellingen, waarvan er één aan het Niets toegeschreven kan worden. Goed en de Duivel zijn begrippen die zijn voorbehouden aan dualiteit.

In die zin vallen Mulisch conclusies m.b.t Hitler als het Niets bij mij op koude grond. Elke verklaring is trouwens onzinnig. Wanneer de Bron van alle verschijningen -de Oorzaak- onkenbaar is, wat kan er dan feitelijk over het duale Universum -het Gevolg- gezegd worden.

Infoteur: Etsel
Rubriek: Recensies…
Subrubriek: Kunst en cultuur
Special: Harry Mulisch
Reacties: 1
Recensies…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook subjectieve informatie in vorm van een recensie bevat.
Schrijf mee!