Boekrecensie: De dag - Elie Wiesel

De dag is het laatste deel van de trilogie (De nacht, De dageraad en De dag). Ditmaal gaat Elie Wiesel in op de naweeën van de Holocaust (Sjoa). Een man heeft een ernstig auto-ongeluk gehad en worstelt in het ziekenhuis met zijn herinneringen aan de Duitse kampen. Hoewel hij moeite doet een 'normaal' leven te leiden, wordt hij gekweld door de doden die weigeren zich te laten begraven. Een erg herkenbaar verhaal over de problematiek van oorlogsslachtoffers.

Gegevens

• titel: De dag
• auteur: Elie Wiesel
• uitgeverij: Gooi & Sticht
• jaar: 1987 (1961)
• ISBN: 90 304 0379 9

Gegevens over de auteur 'Elie Wiesel'

Meer informatie over de Elie Wiesel is te vinden in mijn artikel: Boekrecensie: De nacht - Elie Wiesel.

Inhoud 'De dag'

De hoofdpersoon (de ik-figuur), die samen met Kathleen op stap is, raakt betrokken bij een auto-ongeluk in New York. Hij belandt in het ziekenhuis. De hoge koorts die hij heeft doet hem zweven tussen leven en dood. Oude herinneringen komen bovendrijven. Hoe hij Kathleen heeft ontmoet en dat hij tegen haar zegt dat ze hem op den duur zou gaan haten. De ik-figuur moet steeds aan zijn grootmoeder denken die in de kampen is omgekomen. Toch blijkt de wil om te overleven sterker te zijn dan de wanhoop van het verleden.

Een stukje tekst
Arme Kathleen, dacht ik. Te laat. Om te veranderen moet je het verleden veranderen. Welnu, dat ontglipt ons. Het is stevig en solide van structuur, onbeweeglijk. Het verleden, dat is de omslagdoek van grootmoeder, zo zwart als een wolkenlucht boven het kerkhof. Die wolken vergeten? Die zwarte wolkenlucht, dat is grootmoeder, dat is haar dochter, dat is mijn moeder. In wat een bezeten tijdperk leven wij! Alles staat op zijn kop. De kerkhoven bevinden zich daarboven, opgehangen aan de hemel en niet uitgegraven in vochtige aarde. Wij liggen hier uitgestrekt op bed, mijn naakte lichaam tegen jouw naakte lichaam en we denken aan zwarte wolkenluchten, aan zwevende kerkhoven, aan het gegrijns van de dood en het noodlot die, in werkelijkheid, één zijn. Je praat over geluk, Kathleen, als over een mogelijkheid. Welnu, het is niet eens een droom. Ook dat is de dood. Ook het geluk is daarboven. Alles heeft daarboven een toevluchtsoord gevonden. En hier beneden is alleen maar een leegte. Daarginds is het echte leven. Hier is niets. Niets, Kathleen. Hier is alleen maar een dorre woestijn. Een woestijn beroofd van fata morgana's. Het is het station waarop het kind, verloren op het perron, zijn ouders ziet wegrijden met de trein. En de zwarte rook is daar, op hun plaats. Die rook, dat zijn zij. Het geluk? Voor het kind zou het geluk zijn dat die trein achteruit reed. Alleen je kent treinen; ze gaan altijd vooruit. Alleen de rook gaat achteruit. De mensen die zich, net als ik, daar bevinden, Kathleen, moeten alleen blijven, Kathleen.

Mening Etsel over 'De dag'

Hoewel het boek geen autobiografische novelle is, lijkt het er sterk op dat veel facetten uit Wiesels leven hier naar voren komen. Ongetwijfeld zal Wiesel net zoals de hoofdpersoon gekweld worden door die vreselijke herinneringen aan de Duitse kampen. Dat soort herinneringen raken kampslachtoffers natuurlijk nooit meer kwijt. Zelfs de liefde kan dit trauma niet doen vergeten. Toch zie je dat er uiteindelijk de wil is om te overleven en door te gaan met het 'normale' leven. Er zit echter een diepe wond in de ziel. Het is niet toevallig dat deze wond weer open is gegaan ten tijde van het ongeluk wanneer de hoofdpersoon in het ziekenhuis ligt. Hij zweeft tussen leven en dood en wordt zo met de doden geconfronteerd. Ook heeft hij dan tijd om te gaan piekeren over het leven.

Vergeleken met de eerste twee boeken, 'De nacht' en 'De dageraad' vond ik dit boek lastiger om te lezen. Dat kwam vooral door de verschillende gedachten die de hoofdpersoon had. Soms was het lastig te bepalen of het ging om flashbacks (herinneringen) of om gedachten die hij nu had (dagdromen). Omdat we mee kunnen denken met de ik-figuur, kunnen we echter goed de gevoelens van de hoofdpersoon mee beleven.

Meer boeken van Elie Wiesel te lezen in mijn special: Boeken van Elie Wiesel.