Boekrecensie: The Westbank and Gaza - JCCS study group

The West Bank and Gaza, Israel's options for peace is een boek uit 1989 van de Jaffa Center for Strategic Studies in Tel Aviv. Hoewel dit boek een beetje gedateerd is, biedt het anno 2009 nog een heldere kijk op het Israëlisch-Palestijns conflict dat nog steeds niet is opgelost. Er worden in het boek zes opties besproken en gekeken naar de mogelijkheden ervan voor Israël: status quo, autonomie, Palestijnse Staat, eenzijdige terugtrekking Gaza, annexatie en Palestijns-Jordaanse federatie.

Gegevens

• titel: The West Bank and Gaza, Israel's options for peace
• auteur: JCSS study group
• jaar: 1989
• uitgeverij: Jerusalem Post
• ISBN: 9653560042

Auteurs Jaffa Center for Strategic Studies

Aan deze studie hebben talloze onderzoekers meegedaan die werkzaam zijn voor het Jaffee center, de Tel Aviv Universiteit, mensen van buiten af, en het Washington Institute for Near East Policy. Een aantal namen: Aharon Yariv, Joseph Alpher, Dore Gold, Gideon Fishelson en Martin Indyk.

Inhoud boek 'The West Bank and Gaza, Israel's options for peace'

Het boek uit 1989 behandelt zes opties (in willekeurige volgorde) vanuit Israëls optiek om vrede te kunnen bereiken met de Palestijnen. Er wordt een definitie gegeven van elke optie en vervolgens de uitwerking gegeven op de Palestijnen, de Israëlische Arabieren, de Arabische staten, Israëls veiligheid, de binnenlandse situatie in Israël, demografie, geografie en economie, de Verenigde Staten en de Sovjet Unie (die toen nog bestond).

Status quo
Het handhaven van de status quo levert Israël een aantal voordelen op: het behouden van de strategische diepte verschaft door de Westbank, en afwachten van landen om mee te onderhandelen zonder dat vergaande concessies gedaan hoeven te worden. Maar naast deze voordelen zijn ook een aantal nadelen: radicalisering van de Palestijnen, het mogelijk eenzijdig uitroepen van de Palestijnse staat door de Palestijnen, verslechtering van de relatie met de Arabische landen in het bijzonder met Egypte, onrust in Israël zelf, moeizame relatie tussen de VS en Israël en tussen Israël en West Europa. De nadelen kunnen ertoe leiden dat Israëls afschrikking wordt aangetast en dat de kans op een Israëlische-Arabische oorlog toeneemt.

Autonomie
Bij deze optie (die al gedeeltelijk is uitgevoerd) wordt uitgegaan van twee mogelijkheden: beperkte en uitgebreide autonomie. Beperkte autonomie betekent wel autonomie voor de inwoners maar niet voor het land; uitgebreide autonomie betekent Palestijnse controle over al het land dat niet in gebruik is door de IDF en de Joodse nederzettingen. Bij deze laatste vorm zijn ook een nationale vlag en volkslied toegestaan. Voordeel beperkte autonomie is dat de veiligheidsrisico's voor Israël beperkt zijn; de IDF behoudt haar strategische posities. Ook de VS zal er mee instemmen. Nadeel is dat de Palestijnen het zullen afwijzen. Bij de uitgebreide autonomie zal er oppositie zijn van rechtse Israëliërs. Ook de Palestijnen zullen er niet erg blij mee zijn. Ze willen een eigen staat. Autonomie kan ook gezien worden als zwakheid van Israël waarvan de extremistische Palestijnen zullen profiteren.

Annexatie
Annexatie leidt tot een aantal problemen: of de identiteit van de Joods-Zionistische staat gaat er aan of de Palestijnen zullen geen politieke rechten krijgen of zullen worden gedeporteerd. Technisch gezien is het voor Israël haalbaar. Het heeft geen partners nodig. Maar annexatie zal onherroepelijk tot een oorlog leiden. Ook zal Israël hiermee de VS in het harnas jagen. De internationale gemeenschap zal Israël dwingende maatregelen gaan opleggen. Israël zal geconfronteerd worden met een internationale boycot waardoor de economie grote schade leidt. Er zal onrust ontstaan binnen de Israëlische samenleving (linkse Joden en Israëlische Arabieren) en ook de IDF.

Een Palestijnse Staat
Deze optie gaat uit van de vestiging van een Palestijnse staat in een groot deel van de Westbank en de Gaza-strook. De terugkeer van Palestijnse vluchtelingen is bij deze optie uitgesloten. Zij moeten door de Arabische landen worden opgenomen. Ook zullen de gebieden gedemilitariseerd zijn, de grenzen niet die van 1967 zijn, Israël het luchtruim beheersen, en er moeten waarschuwingssystemen komen die Israël waarschuwen voor mogelijke Arabische troepenbewegingen. De meeste nederzettingen zullen ontruimd worden. Verder moet er samenwerking zijn tussen Israël en de Palestijnen op het gebied van terrorismebestrijding en de verdeling van de waterbronnen. Deze optie zal door de meeste Palestijnen geambieerd worden. Voor Israël zit er wel een grote veiligheidsrisico aan vast: de Palestijnen zullen misschien streven naar een Groter Palestina. Ook bestaat er een kans dat de Palestijnen in Jordanië de macht daar zullen gaan overnemen. Ondertussen zullen Palestijnse extremisten de vorming van een staat tegen gaan omdat ze heel Palestina bevrijd willen zien. De internationale gemeenschap zal veel geld moeten investeren in een Palestijnse staat om de stabiliteit te garanderen. Rechtse Joden zullen zich tegen een Palestijnse staat keren, vooral de ontruiming van nederzettingen zal veel problemen op gaan leveren. Deze optie is even gevaarlijk als de optie van annexatie.

Eenzijdige terugtrekking uit Gaza
Deze optie heeft inmiddels al in 2005 plaatsgevonden (16 jaar na het publiceren van dit boek). We kunnen dus gemakshalve kijken naar de effecten ervan. Alle Joodse nederzettingen zijn ontruimd. Gaza is nadien een bolwerk van terrorisme geworden. Hamas heeft Fatach inmiddels uit het gebied gegooid. Hamas heeft Israël jarenlang met raketten bestookt, ook na de Israëlische terugtrekking. Er heeft een grote oorlog plaatsgevonden in 2008-2009. Hier is door de internationale gemeenschap zeer kritisch op gereageerd. Vooral Israël kreeg de schuld (zie het recente Goldstone-rapport van de VN uit september 2009). Deze optie heeft duidelijk gefaald en voor meer ellende gezorgd dan toen Israël het gebied nog onder controle had.

Jordaanse-Palestijnse federatie
In deze optie is Jordanië overheersend en verantwoordelijk voor de defensie, interne veiligheid en buitenlandse zaken. Er zouden veiligheidsovereenkomsten met Israël moeten worden gesloten om te voorkomen dat Israël aangevallen wordt. Het belangrijkste daarbij is demilitarisatie van de Westbank en de vestiging van een waarschuwingssysteem. Deze opties zijn voorgesteld door zowel Jordanië, de PLO als sommige Israëliërs. Maar het gaat daarbij om verschillende versies. Omdat er in tussen vrede is tussen Israël en Jordanië hoeft Israël minder te vrezen voor een Arabische aanval vanuit het oosten. Veel Palestijnen zullen echter tegen deze optie zijn. Zij zien hiermee een onafhankelijke Palestijnse staat in rook opgaan. Voor Israël is het ook niet heel gunstig. De Palestijnen zullen de meerderheid zijn in Jordanië en misschien de Jordaanse troon omver stoten om zo een grote Palestijnse staat op te richten die vijandig staat tegenover Israël.

Mening Etsel over 'The West Bank and Gaza, Israel's options for peace'

Het is interessant een boek uit 1989 in 2009 opnieuw te lezen. Vooral omdat in dit boek een soort van voorspellingen werden gedaan over verschillende opties voor vrede. Sinds 1989 is er heel wat gebeurd in het Midden-Oosten. Er zijn twee Intifada's geweest, Jordanië heeft vrede gesloten met Israël, de Palestijnen hebben in veel gebieden autonomie gekregen, Arafat is overleden, Hamas is een belangrijke factor geworden, Israël heeft zich eenzijdig teruggetrokken uit de Gaza-strook, de Sovjet Unie bestaat niet meer, etc. Het zijn allemaal factoren die van invloed zijn geweest op de uitvoering van de zes opties die hierboven staan beschreven.

Van de genoemde opties zijn er twee uitgevoerd: gedeeltelijke Palestijnse autonomie en eenzijdige terugtrekking uit Gaza. Eigenlijk is er nog optie gedeeltelijk gehandhaafd: de status quo. Wat hebben de Palestijnse autonomie en de eenzijdige terugtrekking uit de Gaza-strook opgeleverd? De eerste heeft ertoe geleid dat de Palestijnen meer zelf bestuur kregen en zelfs verkiezingen hebben gehouden. Daar staat tegenover dat deze autonomie er ook toe geleid heeft dat de Tweede Intifada in 2000 begon. Deze was gewelddadiger dan de eerste omdat de Palestijnen in het bezit van wapens waren gekomen die door de internationale gemeenschap aan de Palestijnse politie was verstrekt. Met deze wapens is tegen Israël gevochten. Meer vrijheid heeft dus tot een averechts effect geleid. Hetzelfde kan gezegd worden over de eenzijdige terugtrekking uit Gaza. Israël had gehoopt dat het geweld hierdoor zou afnemen, maar het nam juist toe. In 2008-2009 kwam er zelfs een grote oorlog.

Nu Israël door de internationale gemeenschap steeds verder onder druk gezet wordt om concessies te doen aan de Palestijnen, is maar zeer de vraag hoe dit zal uitpakken. Zal de vorming van een Palestijnse Staat het geweld doen afnemen of juist versterken? Persoonlijk denk ik het laatste. Het is duidelijk dat de Palestijnen veel meer willen dan een eigen staat. Hun eis om Palestijnse vluchtelingen te laten 'terugkeren' naar Israël maakt al duidelijk wat hun echte plannen zijn: de ontmanteling van de Joodse Staat.

Wat ik miste in het boek was een optie over vrede met alle Arabische landen. Het Palestijnse probleem kan pas echt opgelost worden als alle Arabische landen vrede sluiten met Israël en als er democratie komt in de Arabische wereld zonder grote invloed van de islam op het politieke bestel. Goed, het is een bijna onmogelijke optie die -zoals het er nu naar uitziet- waarschijnlijk nooit verwezenlijkt zal gaan worden. Toch zal in die richting gedacht moeten worden. Hier ligt namelijk de kern van het conflict. Zou Palestina in West-Europa of Noord-Amerika hebben gelegen dan zou het conflict veel sneller zijn opgelost. De Palestijnen zouden dan geen schijn van kans hebben met hun terreuraanslagen op een democratische staat (Israël). Iedereen zou dan het gevaar inzien van een dictatoriale Palestijnse staat die voor veel instabiliteit zou zorgen in het democratische westen. Het westen zou dan alleen een Palestijnse staat tolereren die democratisch zou zijn en die Israël zou erkennen.
Nu probeert de internationale gemeenschap de dictatuur in het Midden-Oosten te ontzien ten koste van het democratische Israël. Het is makkelijker om Israël onder druk te zetten en overal de schuld van te geven, dan de Arabische wereld op haar fouten te wijzen. Hiermee wordt echter het Palestijnse probleem totaal niet opgelost. Het enige wat de internationale gemeenschap kan bewerkstelligen is de vorming van een vijandige Palestijnse dictatuur die voor veel problemen gaat zorgen in het Midden-Oosten. Daardoor wordt Israël verder in het nauw gedreven. De kans op oorlog wordt er alleen maar groter door en de internationale gemeenschap zal dan opnieuw de beschuldigende vinger naar Israël wijzen. Eigenlijk is er in de wereld niet zoveel veranderd sinds de oprichting van de Joodse staat. Werden vroeger de Joden beschuldigd door de wereld van alle ellende, nu is het Israël die de klappen moet opvangen. Israël is de Jood van de wereld geworden die door (bijna) de hele wereld verguisd wordt.

Hoewel dit dus een wat ouder boek is, is het toch zeer aangenaam om te lezen en om te zien wat er van de zes opties tot nu toe is terechtgekomen. Helaas worden we daarvan echter niet echt optimistisch.

Meer boeken in mijn special: Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel II).