Boekrecensie: Two minutes over Bagdad - Amos Perlmutter e.a

Two minutes over Bagdad (1982/2003) gaat over het Israëlische bombardement op de kerncentrale Osirak nabij Bagdad in Irak (operatie Babylon). Het boek is geschreven door Amos Perlmutter, Michael Handel en Uri Bar-Joseph. Operatie Babylon zoals de aanval werd genoemd, is een interessant boek dat vooral haar licht laat schijnen op het beslissingsproces van de Israëlische regering. Een zelfde soort proces doet zich nu waarschijnlijk voor bij de kwestie Iran.

Gegevens

• titel: Two minutes over Bagdad
• auteurs: Amos Perlmutter, Michael Handel en Uri Bar-Joseph
• uitgever: Routeledge
• jaar: 1982/2003
• ISBN: 978-0714683478

Gegevens over de auteurs: Amos Perlmutter, Michael handel en Uri Bar-Joseph

Amos Perlmutter was professor in de politieke wetenschappen en sociologie aan de American University. Hij heeft verschillende boeken geschreven, waaronder 'The military and politics in Israel'. Hij is in 2001 op 69 jarige leeftijd overleden. Michael Handel is onderzoeker bij het Harvard Center for International affairs. Hij heeft een aantal boeken geschreven zoals 'The Israeli Political Military Doctrine'. Uri Bar-Joseph diende in de Israëlische luchtmacht waar hij zich bezig hield met training en tactische planning.

Inhoud 'Two minutes over Bagdad'

inhoud boek 1982
Het boek begint met de beschrijving van pogingen van landen in het Midden-Oosten om nucleaire wapens te bemachtigen. Verschillende Arabische landen hebben dit geprobeerd, zoals Libië, Syrië, Saoedi Arabië en Pakistan. Ook Israël heeft pogingen ondernomen en is er als enig land in het Midden-Oosten in geslaagd om de atoombommen daadwerkelijk te produceren. Waarschijnlijk was de VS het eerste land dat ontdekte dat Israël bezig was met het produceren van kernwapens. In de jaren zestig vloog een U2 boven Israël en ontdekte vermoedelijk dat er in Dimona iets gaande was. (Later heeft de Israëliër Vanunu die in de kernreactor van Dimona werkte in het geheim foto's gemaakt en deze aan de Britse krant The Times geleverd. Toen was het de wereld wel duidelijk dat Israël kernwapens bezit.)
Ondanks dat Israël kernwapens bezit is het erg huiverig voor vijandige landen die ook kernwapens willen produceren. Voor Israël is dit een nachtmerrie scenario dat doet denken aan de Holocaust. Irak was zo'n nachtmerrie. Met Saddam Hoessein aan de macht die zeer onvoorspelbaar was, moest Israël vrezen voor het ergste. Israël besloot daarom dat er alles aan gedaan moest worden om een nucleair Irak te voorkomen. Verschillende scenario's werden besproken door de Israëlische regering en de legertop. Eén van die scenario's was een commandoactie. Maar met de moeilijk toegankelijke Iraakse woestijn werd daar vanaf gezien. De kans op mislukken zou groot zijn geweest. Een paar jaar daarvoor had de VS met een dergelijke actie gefaald om de Amerikaanse gijzelaars uit de ambassade in Teheran te bevrijden. Ook heeft men nog getracht om internationale druk uit te oefenen, maar dit mislukte. Een land als Frankrijk had economische belangen om Irak verrijkt uranium te leveren.
Israël koos dus uiteindelijk voor een luchtaanval. Vanaf het tweede helft van het boek wordt de voorbereiding en de uitvoering daarvan uitgebreid beschreven. Een zeer complexe operatie waar maanden van voorbereiding aan vooraf gingen. Slechts zo'n honderd mensen wisten van tevoren dat de aanval zou plaats gaan vinden en de piloten hoorden pas 24 uur van tevoren wanneer de aanval zou plaats hebben. Bij de aanval moest met veel zaken rekening worden gehouden, zoals de aanwezigheid van buitenlandse technici in de kernreactor om te voorkomen dat onder hen doden vielen, de keuze van de bommen, de vliegroute, etc. Naast de beschrijving van de voorbereiding en de aanval zelf gaan de auteurs ook uitgebreid in op de geschiedenis van de Israëlische luchtmacht. Het boek beschrijft veel, maar natuurlijk worden lang niet alle geheimen van de operatie prijs gegeven.
Het laatste deel van het boek gaat in op de reacties van zowel Israël, Irak als de rest van de wereld. Duidelijk is dat Israël dit deel van de operatie niet goed had voorbereid. De wereld reageerde verbolgen en Israël werd uitgemaakt voor een schurkenstaat. Israël bleek niet goed in staat te zijn uit te leggen waarom ze deze actie had ondernomen. Pas jaren later toen de VS Irak aanviel was de wereld Israël dankbaar dat Irak geen kernwapens had.

inhoud boek 2003
De nieuwe versie van 2003 gaat uitgebreid in op een preventieve aanval zoals Israël die heeft uitgevoerd en op de historische behandeling van proliferatie. Ook wordt gekeken naar de situatie zoals die zich ontwikkeld heeft na 11 september 2001. Het boek geeft goed inzicht in het beslissingsproces dat leidde tot de gebeurtenis, alsook de politieke en strategische uitkomsten. Het is belangrijk te realiseren dat tegenwoordig de situatie anders is dan destijds. Een aanval op Iran bijvoorbeeld zal weer op een heel andere wijze moeten worden voorbereid. Ook gaan de schrijvers in op de vraag of de aanval gerechtvaardigd was? Mag er een preventieve aanval plaatsvinden? Er wordt gekeken naar de politieke en militaire gevolgen van de aanval.

Mening Etsel over 'Two minutes over Bagdad'

Het is september 2009 wanneer ik deze recensie schrijf. Er doet zich een nieuwe dreiging voor op nucleair gebied en deze heet Iran. Verschillende bronnen, waaronder geheime diensten van westerse landen maar ook de IAEA (Internationaal Atoom Energie Agentschap), waarschuwen de wereld dat Iran kernwapens kan maken. Of er een aanval op Iran komt en zo ja door wie (de VS of Israël of de internationale gemeenschap) is totaal onduidelijk. Op dit moment geeft men nog de voorkeur aan diplomatie, maar de tijd dringt. Zodra Iran eenmaal echt kernwapens heeft is een aanval op dat land nagenoeg uitgesloten. En dan? Is de Iraanse president Ahmedinejad zo gek om Israël met kernwapens aan te vallen? Hij heeft Israël verschillende malen gedreigd. Of zal het zelfs de VS troepen aanvallen in Afghanistan? En hoe denken de Arabische landen erover (Iran is niet Arabisch)? Zullen die nu ook gaan streven naar een atoombom? Zal er een wapenwedloop ontstaan? Het zijn allemaal vragen waar we nu nog geen antwoorden op weten. Het is slechts gissen. Maar moet de wereld machteloos toekijken hoe een gevaarlijk land kernwapens in bezit zal krijgen?

Een aanval op Iran uitvoeren is natuurlijk een enorm lastig karwei. Het gaat niet om één kerncentrale zoals bij Irak het geval was. Meerdere plekken zullen tegelijkertijd moeten worden aangevallen. Het enige land dat zo'n aanval kan uitvoeren is de VS met kruisraketten en zeer zware bommen die diep de grond in kunnen boren. Of wordt het toch Israël? Vorig jaar (2008) heeft Israël al een nucleaire installatie in Syrië gebombardeerd. Was dit een voorproefje? We moeten het afwachten.

Ik raad iedereen die geïnteresseerd is in de kwestie Iran vooral ook dit boek te gaan lezen. Het geeft een kijkje achter de schermen van de Israëlische politiek. Of zich eenzelfde scenario zal afspelen is niet zo waarschijnlijk, maar er zullen altijd wel elementen van overeenkomst tussen zitten. Mocht Iran door Israël worden aangevallen dan zullen er ongetwijfeld nieuwe boeken verschijnen die verslag zullen doen van de aanval. Dan zullen we ongeveer weten zich binnen de Israëlische politiek heeft afgespeeld.

Meer is te lezen in mijn special Dossier Iran: Wordt Iran een atoommacht?
Meer boeken in mijn special: Recensies boeken Israël/Midden-Oosten (deel II).